ทางเด นเอกสารและการบ นท กบ ญช

Transcription

1 ทางเด นเอกสารและการบ นท กบ ญช 48 เป นการอธ บายให เห นภาพความส มพ นธ ของการจ ดท าเอกสารต าง ๆ โดยผ ม หน าท ร บผ ดชอบ และผ านการอน ม ต รายการจากผ ม อ านาจท กข นตอนท สหกรณ ควรก าหนดระเบ ยบในการปฏ บ ต งานไว รวมท งการจ ายเง น ตลอดจนถ งข นส ดท าย ค อ การบ นท กบ ญช และการจ ดเก บเอกสารไว เป นหล กฐาน ท งน เพ อให เข าใจล กษณะของการเก ดรายการ และสะดวกในการตรวจสอบและปร บปร งระบบการ บร หารงานของสหกรณ ให ม ประส ทธ ภาพ บรรล ว ตถ ประสงค ของสหกรณ ทางเด นเอกสารและการบ นท กบ ญช โดยท วไปน ยมใช แผนภ ม ทางเด นเอกสาร (Flow Chart) เพ อแสดงให เห นความส มพ นธ ระหว างเอกสารประกอบการบ นท กบ ญช สม ดบ นท กรายการข นต น และสม ด บ นท กรายการข นปลาย ว ารายการเง นแต ละรายการท เก ดข นน น ประกอบด วยเอกสารใดบ าง และเก ยวข อง ก บแผนกใด ใครเป นผ จ ดท า ผ านการอน ม ต ตรวจสอบก อนการจ ายเง นท กคร ง และบ นท กบ ญช ในสม ด บ นท กรายการข นต นเล มใด ผ านรายการไปบ นท กสม ดบ ญช แยกประเภทท วไป บ ญช ย อย และทะเบ ยน อะไรบ าง ตลอดจนการจ ดท ารายงานอะไรบ าง รวมถ งข นส ดท ายว า เอกสารหล กฐานถ กเก บร กษาไว ท แผนกใดบ าง จ งสามารถช ให เห นว าสหกรณ ม ระบบการควบค มภายในท ด ม ประส ทธ ภาพเพ ยงใดด วย

2 49 ส ญล กษณ ต าง ๆ ท แสดงในแผนภ ม ทางเด นเอกสาร ม ด งน แทนเอกสารท กชน ด เช น ใบเสร จร บเง น ใบส าค ญจ ายเง น ใบก าก บส นค า ฯลฯ บอกให ทราบว าเอกสารน ได ท าข นเป นคร งแรก ทางเด นของเอกสาร ทางเด นของข อม ล น าเอกสาร 2 ฉบ บ มาเปร ยบเท ยบก นหร อตรวจสอบว าตรงก น ออกจากระบบบ ญช ท แสดงในแผนภ ม ทางเด นของเอกสาร D D เอกสารท น าไปเก บในแฟ มถาวรโดยเร ยงไว ตามล าด บของว นท (Date) เอกสารท น าไปเก บในแฟ มช วคราวโดยเร ยงไว ตามล าด บของว นท น าเอกสารมาแนบไว ด วยก น i s ลงช อย อก าก บ ลงลายม อช ออน ม ต หร อร บรองความถ กต อง บ ญช แยกประเภทหร อบ ญช ย อยท เป นส วนหน งของบ ญช ค สม ดหร อบ ญช ท ไม ใช ส วนของบ ญช ค เช น การ ดบ นท กปร มาณของส นค า ทะเบ ยน ส นทร พย ถาวร ทะเบ ยนสมาช กและการถ อห น สม ดบ นท กรายการข นต นท จะผ านรายการไปบ ญช แยกประเภท จ ดเร มต นของทางเด นเอกสารม ล าด บของการเร มต นตามหมายเลขท ระบ ในท ายล กศร ด ทางเด นของเอกสารต อในหน าอ น แทนเอกสารรายงาน เช น รายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น ฯลฯ

3 50 ทางเด นเอกสารและการบ นท กบ ญช ม ด งน 1. การซ อส นค าเป นเง นสด 2. การซ อส นค าเป นเง นเช อ 3. การซ อส นค าร บฝากขายเป นเง นสด 4. การซ อส นค าร บฝากขายเป นเง นเช อ 5. การส งค นส นค า 6. การขายส นค าเป นเง นสด 7. การขายส นค าเป นเง นเช อ 8. การขายส นค าผ านบ ญช 9. การขายส นค าผ อนช าระ 10. การขายส นค าเช าซ อ 11. การเบ กส นค าใช ไป 12. การให บร การเช าพ นท 13. รายได จากการให บร การ ได แก เคาน เตอร เซอร ว ส 14. การจ ายค าส งเสร มการขาย 15. ร บค าห นและค าธรรมเน ยมแรกเข า 16. การจ ายค นค าห น 17. การน าเง นฝากธนาคาร 18. การถอนเง นฝากธนาคาร 19. การจ ายค าใช จ ายต าง ๆ 20. การเบ กเง นสดย อย และการจ ายค าใช จ ายจากเง นสดย อย 1. การซ อส นค าเป นเง นสด สหกรณ ร านค าจ าเป นต องจ ดหาส นค ามาจ าหน ายให แก ล กค าซ งเป นสมาช กและม ใช สมาช ก โดยการส ารวจความต องการของล กค าประกอบก บการคาดการณ เก ยวก บส นค าว าม ความเป นไปได ในการขายได เร วเพ ยงใด ท งน เพ อม ให ส นค าคงเหล อม ปร มาณมากเก นความจ าเป น อ นอาจจะท าให สหกรณ เก ดความส ญเส ยในส นค าเส อมช าร ด ล าสม ย ตลอดจนการส ญหาย ด งน น จ งก าหนดว ธ ปฏ บ ต เก ยวก บการซ อส นค าเป นเง นสด โดยแบ งแยกหน าท ความร บผ ดชอบของแต ละแผนก ด งน (แผนภาพทางเด นเอกสารหมายเลข 1 ในหน า 221)

4 51 แผนกขาย/ พน กงานขายในแผนกขายจะท าการส ารวจส นค าในร านสหกรณ ว าส นค า แผนกคล งส นค า ประเภทหร อชน ดและขนาดใด ม ปร มาณเหล อน อยควรส งซ อเพ มเต ม เพ อให เพ ยงพอต อความต องการของล กค า หร อบางคร งเก บรวบรวมประเภทส นค าท ล กค าส วนใหญ แจ งความต องการซ อไว ซ งหากเป นร านสหกรณ ขนาดกลางข นไป อาจจะม แผนกคล งส นค า แผนกคล งส นค าก จะร บข อเสนอจากแผนกขาย ด งน น ให ข นอย ก บโครงสร างของสหกรณ ร านค า อาจจะเป นแผนกขายหร อแผนก คล งส นค าเป นผ จ ดท าใบส งซ อพร อมส าเนา 2 ฉบ บ เพ อเสนอขออน ม ต จากผ ม อ านาจ ค อ ผ จ ดการหร อกรรมการ ข นอย ก บระเบ ยบของสหกรณ ก าหนดไว ผ จ ดการ เม อผ จ ดการได ร บใบส งซ อจากแผนกขาย/แผนกคล งส นค า ผ จ ดการจะต อง ตรวจสอบ พ จารณาความเหมาะสมในการส งซ อส นค า โดยอาจจะขอด รายงาน ส นค าและว ตถ ด บคงเหล อมาประกอบการพ จารณา และเม อผ จ ดการเห นว า สมควรส งซ อ จ งลงลายม อช ออน ม ต ในใบส งซ อ ท งน ผ จ ดการจะต องได ร บมอบ อ านาจจากคณะกรรมการด าเน นการให ม อ านาจอน ม ต การส งซ อและจ ดส ง ใบส งซ อพร อมส าเนา จ านวน 2 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ มอบให ผ ขายส นค า ส าเนาฉบ บท 1 มอบให แผนกบ ญช เก บไว เป นหล กฐานในการ ตรวจสอบ ส าเนาฉบ บท 2 ส งกล บค นแผนกขาย/แผนกคล งส นค า ต ดเล มไว เป น หล กฐาน ข อส งเกต หากสหกรณ ร านค าม แผนกคล งส นค า ผ ท ท าหน าท ส งซ อส นค าหล งจาก ใบส งซ อท ได ร บการอน ม ต จะเป นแผนกคล งส นค า แผนกขาย/ เม อผ ขายส งมอบส นค า แผนกขายหร อแผนกคล งส นค า และกรรมการท ได ร บ แผนกคล งส นค า แต งต งจากท ประช มคณะกรรมการเพ อตรวจร บส นค าร วมด วย โดยแผนกขายหร อ แผนกคล งส นค าจะต องน าส าเนาใบส งซ อส นค าท ต ดเล มไว เป นหล กฐานมา ตรวจสอบก บส นค าท ได ร บว าเป นไปตามท ส งซ อหร อไม และถ กต องตรงก บ หล กฐานใบเสร จร บเง น หร อใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ของผ ขายหร อไม เม อ ปรากฎว าถ กต องตรงก นแผนกขายหร อแผนกคล งส นค า ลงช อผ ร บส นค า และ บ นท กรายงานส นค าและว ตถ ด บคงเหล อ แล วจ ดส งใบเสร จร บเง นหร อ ใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ พร อมส าเนา ให แผนกบ ญช ท าการตรวจสอบก อน แล วจ งส งให ผ จ ดการลงนามอน ม ต การจ ายเง น

5 52 ข อส งเกต เอกสารใบเสร จร บเง น สหกรณ ได ร บในกรณ ท ซ อส นค าจาก ร านค าม ได จดทะเบ ยนภาษ ม ลค าเพ มหร ออาจจะได ร บใบเสร จร บเง น/ใบก าก บ ภาษ หากสหกรณ ซ อส นค าจากผ ขายท ม ส ทธ ออกใบก าก บภาษ ได สหกรณ ควร ซ อส นค าจากผ ขายท ม ส ทธ ออกใบก าก บภาษ ด งน น เอกสารก าก บรายการส นค า จ งควรเป นใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ท แสดงรายการอย างถ กต องด วย เพ อ ประโยชน ในการขอเครด ตภาษ ซ อ แผนกบ ญช ได ร บเอกสารจากแผนกขาย หร อแผนกคล งส นค า ค อใบเสร จร บเง น หร อ ใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ แล วแต กรณ แผนกบ ญช จะต องน าแฟ มท เก บส าเนา ใบส งซ อมาตรวจสอบว าถ กต องตรงก น โดยเฉพาะใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ จะต องตรวจสอบความครบถ วน ถ กต องของรายละเอ ยดในใบเสร จร บเง น/ ใบก าก บภาษ หล งจากน นส งมอบให ผ จ ดการลงนามอน ม ต การจ ายเง น ผ จ ดการ อน ม ต การจ ายเง นค าส นค า ซ งแผนกบ ญช ตรวจสอบรายการก อนแล ว จ งส งมอบ ให แผนกการเง นจ ายเง นให ผ ขาย แผนกการเง น ได ร บใบเสร จร บเง น หร อใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ท ผ จ ดการลงนามอน ม ต ให จ ายเง นได และให ผ ขายลงช อร บเง นในใบเสร จร บเง นหร อใบเสร จร บเง น/ ใบก าก บภาษ และจ ายเง นให ผ ขาย พร อมท งมอบส าเนาใบเสร จร บเง น หร อ ส าเนาใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ค นให ผ ขายด วย และลงรายการจ ายเง น ในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น แล วส งต นฉบ บให แผนกบ ญช ต อไป แผนกบ ญช จ ดท าใบสร ปยอดรายจ ายประจ าว น สร ปหน าใบเสร จร บเง นหร อใบเสร จร บเง น/ ใบก าก บภาษ เพ อบ นท กรายการในสม ดซ อและสม ดเง นสดจ าย หากเป นสหกรณ ได ร บใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ต นฉบ บเพ ยงฉบ บเด ยวเท าน น ให แผนกบ ญช น าต นฉบ บใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ถ ายส าเนาแล วเอาไปเก บแนบไว ก บใบสร ป ยอดรายจ ายประจ าว น ส วนต นฉบ บใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ให แผนกบ ญช เข ยนเลขท เร ยงล าด บข นใหม ทางม มบนด านขวา ตามว นท ได ร บใบเสร จร บเง น/ ใบก าก บภาษ แล วเก บแยกใส แฟ มไว ต างหาก เพ อเป นเอกสารประกอบการบ นท ก รายงานภาษ ซ อ ส าหร บการบ นท กบ ญช ในสม ดซ อและสม ดเง นสดจ าย ว ธ การบ นท กบ ญช ม ด งน เดบ ต บ ญช ซ อส นค าท ไม ม ภาษ เดบ ต บ ญช ซ อส นค าท ม ภาษ เดบ ต บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช เง นสด

6 53 โดยในสม ดซ อ ให บ นท กรายการตามเลขท ใบเสร จร บเง น หร อใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ และให บ นท กในช องเง นสด และให รวมรายการซ อเง นสด และภาษ ซ อยกยอดไปบ นท กในสม ดเง นสดจ าย ต อไป และบ นท กรายละเอ ยดส นค าในทะเบ ยนส นค า เม อส นเด อนให ป ดสม ดซ อไปบ ญช แยกประเภทในบ ญช ซ อส นค าท ม ภาษ และซ อส นค าท ไม ม ภาษ ข อส งเกต ใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ สหกรณ จะน าไปบ นท กบ ญช ภาษ ซ อได แผนกบ ญช ต องตรวจสอบความครบถ วนสมบ รณ และถ กต องของใบก าก บภาษ ตามท ประมวล ร ษฎากรก าหนดด วย ม ฉะน น จะไม สามารถบ นท กบ ญช ภาษ ซ อ ต องถ อเป น ต นท นของส นค า 2. ซ อส นค าเป นเง นเช อ ในการจ ดหาส นค าต าง ๆ มาจ าหน ายในสหกรณ ร านค าน น สหกรณ อาจขอเครด ตในการ ซ อส นค าจากผ ขาย ซ งการจ ดท าเอกสารต าง ๆ การบ นท กบ ญช ทะเบ ยนและรายงานท จ าเป นท แบ งออก ตามหน าท ความร บผ ดชอบของแต ละแผนก (แผนภาพทางเด นเอกสารหมายเลข 2 ในหน า 222) เป นด งน แผนกขาย/ แผนกขายจะส ารวจส นค าในร านสหกรณ และรวบรวมส นค าท ม ล กค าเสนอ แผนกคล งส นค า ความต องการด วยการมาถามซ อส นค า ส าหร บสหกรณ ร านค าท ม แผนกคล งส นค า แผนกคล งส นค าจะส ารวจส นค าในคล ง จากน น แผนกขาย/แผนกคล งส นค า จะจ ดท าใบส งซ อส นค าข นม จ านวน 3 ฉบ บ โดยเข ยนระบ ประเภท ชน ด และ ปร มาณของส นค า รวมท งราคาต อหน วย แล วจ ดส งใบส งซ อส นค าท งหมดให ผ จ ดการ เพ ออน ม ต ใบส งซ อ ผ จ ดการ เม อผ จ ดการได ร บใบส งซ อส นค าจากแผนกขายหร อแผนกคล งส นค า ผ จ ดการ จะต องตรวจสอบพ จารณาความเหมาะสมในการส งซ อส นค า โดยผ จ ดการอาจจะ ขอข อม ลเก ยวก บส นค าคงเหล อจากพน กงานบ ญช มาประกอบการพ จารณาด วย และเม อผ จ ดการเห นว าสมควรส งซ อ จ งลงลายม อช ออน ม ต ในใบส งซ อ ท งน ผ จ ดการจะต องได ร บมอบอ านาจจากคณะกรรมการด าเน นการให ม อ านาจอน ม ต การส งซ อ และจ ดส งใบส งซ อพร อมส าเนาจ านวน 3 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ มอบให ผ ขายส นค า ส าเนาฉบ บท 1 มอบให แผนกบ ญช ใช เป นหล กฐานในการบ นท กบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 มอบให แผนกขาย/แผนกคล งส นค าเก บต ดเล ม ไว เป นหล กฐาน

7 54 ข อส งเกต หากสหกรณ ร านค าม แผนกคล งส นค า ผ ท ท าหน าท ส งซ อส นค า หล งจากใบส งซ อได ร บการอน ม ต จะเป นแผนกคล งส นค า แผนกขาย/ เม อผ ขายส งมอบส นค า แผนกขาย/แผนกคล งส นค าร วมก บคณะกรรมการ แผนกคล งส นค า ด าเน นการท ได ร บมอบหมายให ตรวจร บส นค า ตรวจร บส นค าว าถ กต องตรงตาม ใบส งซ อส นค า และตรงก บเอกสารใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ (กรณ สหกรณ ร านค าจดทะเบ ยนภาษ ม ลค าเพ ม ควรจะต องได ร บใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ท ถ กต องสมบ รณ เพ อน าไปขอเครด ตภาษ ซ อ) และให ลงช อร บส นค าในใบก าก บ ส นค า หร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ และค นส าเนาใบก าก บส นค า/ใบก าก บ ภาษ ให แก ผ ขาย แผนกขาย/แผนกคล งส นค า บ นท กรายละเอ ยดเก ยวก บส นค า ในรายงานส นค าและว ตถ ด บ และจ ดส งต นฉบ บใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ให แผนกบ ญช ต อไป แผนกบ ญช เม อได ร บใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ให ตรวจสอบก บแฟ มใบส งซ อว าม รายละเอ ยดถ กต องตรงก นหร อม ข อแตกต างให สอบถามข อม ลก อน และตรวจสอบ ความครบถ วนสมบ รณ และถ กต องของใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ด วย หากไม ถ กต องให ค นผ ขายแก ไขให ถ กต องเร ยบร อยก อน แล วจ งน าต นฉบ บใบก าก บ ส นค า/ใบก าก บภาษ ถ ายส าเนา และให เร ยงล าด บเลขท ใบก าก บส นค า/ใบก าก บ ภาษ ข นใหม ตามล าด บว นท ได ร บเพ อประกอบการบ นท กรายงานภาษ ซ อ ส าหร บส าเนาท ถ ายไว ให ใช เป นหล กฐานบ นท กบ ญช ในสม ดซ อในช องเง นเช อ โดยม ว ธ การบ นท กบ ญช ด งน เดบ ต บ ญช ซ อส นค าท ไม ม ภาษ เดบ ต บ ญช ซ อส นค าท ม ภาษ เดบ ต บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช เจ าหน การค า ท งน ให สหกรณ ผ านรายการจากสม ดซ อไปบ ญช ย อยเจ าหน การค า โดยถ าสหกรณ จดทะเบ ยนภาษ ม ลค าเพ มให บ นท กยอดเจ าหน การค าด วยยอดซ อบวกด วย ภาษ ซ อ และ ณ ว นส นเด อนให ผ านรายการจากสม ดซ อไปสม ดบ ญช แยกประเภท ท วไปด วย ท งน สหกรณ ควรบ นท กรายละเอ ยดในทะเบ ยนส นค าด วยและให จ ดท า รายงานภาษ ซ อ โดยม เอกสารต นฉบ บใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ท จะต อง เข ยนล าด บเลขท ข นใหม ไว ทางม มขวาด านบน โดยเร ยงล าด บตามว นท ท ได ร บ ใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ และเก บใส แฟ มไว เป นเอกสารอ างอ งประกอบ รายงานภาษ ซ อ

8 55 แผนกการเง น เม อผ ขายมาต ดต อขอร บเง นค าส นค า โดยปกต สหกรณ ร านค าจะก าหนดให ผ ขาย น าบ ลมาวาง แล วน ดมาร บเง นในว นต อไป ซ งเป นแนวทางหน งท ท าให สหกรณ สามารถบร หารเง นได อย างม ระบบ ด งน น เม อผ ขายน าส าเนาใบก าก บส นค า/ ใบก าก บภาษ มาขอร บใบน ดเก บเง น แผนกการเง นก จะจ ดท าใบน ดเก บเง นข น โดยจ ดให ม ส าเนาจ านวน 1 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ มอบให ผ ขาย ส าเนา มอบให แผนกบ ญช พร อมก บส าเนาใบก าก บส นค า/ ใบก าก บภาษ ท ร บมาจากผ ขาย ข อส งเกต หากสหกรณ ม ได จ ดระบบเก ยวก บการจ ายเง นโดยให ผ ขายวางบ ลก อน แผนกการเง นเม อได ร บหล กฐานจากผ ขายก จะส งแผนกบ ญช ตรวจสอบความ ถ กต องก อนจ งจะอน ม ต จ ายเง นต อไป ซ งว ธ การน สหกรณ ไม อาจวางแผนการ ใช จ ายเง นล วงหน าได อย างม ประส ทธ ภาพ แผนกบ ญช เม อได ร บส าเนาใบน ดเก บเง นพร อมส าเนาใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ให ตรวจสอบรายละเอ ยดจ านวนเง นและเง อนไขการช าระหน ก บแฟ มเจ าหน การค า และลงลายม อช อส งกล บค นให แผนกการเง นจ ดท าเช คหร อจ ายเง นสดค าส นค า ต อไป แผนกการเง น เม อได ร บใบน ดเก บเง นจากแผนกบ ญช ท ตรวจสอบเร ยบร อยแล ว หากสหกรณ จ าย เป นเช ค แผนกการเง นเข ยนเช คส งจ าย แล วส งให ผ จ ดการและผ ม อ านาจลงนาม ในเช คก อน หล งจากน นน าเช คมาลงทะเบ ยนค มเช คจ ายเตร ยมไว รอมอบให ผ ขาย ตามว นน ดเก บเง น เม อผ ขายน าต นฉบ บใบน ดเก บเง นมาขอร บเง นแผนกการเง น ตรวจสอบแล วประท บตราจ ายเง นแล วในใบน ดเก บเง นและมอบเช คและ ส าเนาใบเสร จร บเง นและส าเนาใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ให ผ ขายพร อมท งให ผ ขายลงลายม อช อผ ร บเง นในใบเสร จร บเง นและทะเบ ยนค มเช คจ ายด วย แผนก การเง นลงบ นท กรายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น และส งมอบเอกสาร ใบน ดเก บเง นท ประท บตราจ ายเง นแล วพร อมต นฉบ บใบเสร จร บเง น ให แผนก บ ญช ต อไป แผนกบ ญช จ ดท าใบสร ปยอดรายจ ายประจ าว นแนบไว ก บใบน ดเก บเง นและใบเสร จร บเง น แล ว บ นท กบ ญช ในสม ดเง นสดจ าย โดย เดบ ต บ ญช เจ าหน การค า เครด ต บ ญช เง นสด/บ ญช เง นฝากธนาคาร

9 56 และผ านรายการไปต ดยอดบ ญช เจ าหน การค าในบ ญช ย อยเจ าหน การค า และ ส นเด อนผ านรายการบ ญช ไปสม ดบ ญช แยกประเภทท วไป โดย เดบ ต บ ญช เจ าหน การค า กรณ สหกรณ ได ร บส วนลดร บ เน องจากช าระค าส นค าตามเง อนไขท เจ าหน ก าหนด เอกสารหล กฐานท ได ร บจากผ ขาย ค อ ใบลดหน ให บ นท กบ ญช ในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช เจ าหน การค า เครด ต บ ญช ส วนลดร บ ข อส งเกตเก ยวก บการบ นท กรายการซ อส นค า 1. กรณ สหกรณ ได ร บเอกสารหล กฐานแสดงการซ อส นค า ได แก - ใบเสร จร บเง น หร อใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ - ใบก าก บส นค า หร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ โดยผ ขายแสดงการห กส วนลดการค าไว ในเอกสารหล กฐานด งกล าว การบ นท กบ ญช ส าหร บกรณ สหกรณ จดทะเบ ยนภาษ ม ลค าเพ ม ให บ นท กบ ญช ซ อส นค าหล งจากห กส วนลดการค าแล ว ส าหร บสหกรณ ท จดทะเบ ยนภาษ ม ลค าเพ มให ตรวจสอบว า ภาษ ซ อค านวณจากจ านวนเง นค าส นค าหล งจากห กส วนลด การค าแล ว กรณ สหกรณ ท จดทะเบ ยนภาษ ม ลค าเพ ม หาก ณ ว นท ได ร บส นค าพร อมเอกสารใบเสร จร บเง น/ ใบก าก บภาษ หร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ แล ว ปรากฏว าเอกสารไม ครบถ วนและไม ถ กต องท จะน ามา บ นท กบ ญช ภาษ ซ อได สหกรณ จะต องค นเอกสารให ผ ขายน าไปแก ไขให ถ กต องก อน การบ นท กบ ญช ให บ นท ก ด งน กรณ ซ อส นค าเป นเง นสด เดบ ต บ ญช ซ อส นค าท ม ภาษ บ ญช ภาษ ซ อรอใบก าก บภาษ เครด ต บ ญช เง นสด กรณ ซ อส นค าเป นเง นเช อ เดบ ต บ ญช ซ อส นค าท ม ภาษ บ ญช ภาษ ซ อรอใบก าก บภาษ เครด ต บ ญช เจ าหน การค า รายการบ ญช ภาษ ซ อรอใบก าก บภาษ สหกรณ ย งไม ต องน าไปบ นท กรายการในรายงานภาษ ซ อ เน องจากเอกสารใบก าก บภาษ ไม ถ กต อง ต อมา ณ ว นท ได ร บใบก าก บภาษ ฉบ บท ถ กต องสามารถบ นท ก บ ญช ภาษ ซ อได ให บ นท กบ ญช ภาษ ซ อ ด งน เดบ ต บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช ภาษ ซ อรอใบก าก บภาษ

10 57 และให สหกรณ น าใบก าก บภาษ ฉบ บท แก ไขถ กต องแล วน ไปเร ยงล าด บเลขท ข นใหม โดยจ ดเร ยงเอกสาร รวมก บใบก าก บภาษ ของเด อนภาษ ท ถ อเป นภาษ ซ อและบ นท กในรายงานภาษ ซ อ 3. ซ อส นค าร บฝากขายเป นเง นสด ในล กษณะธ รก จจ ดหาส นค ามาจ าหน ายของสหกรณ ร านค า ในบางคร งสหกรณ อาจจะ พ จารณาร บส นค าฝากขายจากผ จ าหน าย โดยตกลงราคาว าผ ฝากขายจะให รายได ค าบร การขายส นค า แก สหกรณ ร านค าในอ ตราเท าใด และในการเก บเง นค าส นค าท กคร งผ ฝากขายจะต องมาตรวจน บส นค า ร บฝากขายท คงเหล อ เพ อออกหล กฐานการร บเง นค าส นค าฝากขายให แก สหกรณ แต ท งน ส าหร บสหกรณ ท อย ในระบบภาษ ม ลค าเพ มต องม มาตรการเข มงวดส าหร บการ ร บฝากขายส นค า กรณ ท สหกรณ จะย งไม บ นท กบ ญช ซ อส นค าฝากขายท นท เม อได ร บส นค า สหกรณ ต องให ผ ฝากขายส นค าตรวจน บส นค าฝากขายคงเหล อก อนว นส นเด อน เพ อออกหล กฐานใบก าก บภาษ ได ท นใน เด อนภาษ ท ร บฝากขายส นค า จ งจะอน โลมให สหกรณ สามารถบ นท กบ ญช ตามว ธ ท กล าวถ งด งต อไปน แผนภาพแสดงทางเด นเอกสาร และว ธ บ นท กบ ญช ให ศ กษาด ได จาก (แผนภาพทางเด น เอกสารหมายเลข 3 ในหน า 224) โดยแบ งแยกหน าท ความร บผ ดชอบของแต ละแผนก ด งน แผนกขาย/ ผ ฝากขายจะน าส นค าซ งได ม การเจรจาตกลงไว ก บผ จ ดการก อนแล วเก ยวก บ แผนกคล งส นค า ส นค าท จะน ามาฝากขาย โดยน ามาให แผนกขายหร อแผนกคล งส นค า ซ งจะ จ ดท าเอกสารใบร บส นค าฝากขาย (หากผ ฝากขายไม ออกหล กฐานการฝากขาย ส นค า) โดยจ ดให ม ส าเนาจ านวน 2 ฉบ บ ส งให ผ จ ดการพ จารณาอน ม ต ให ร บฝากขายได จ งจ ดส งใบร บฝากขายส นค า ด งน ต นฉบ บ ส งมอบให ผ ฝากขายส นค า ส าเนาฉบ บท 1 ส งให แผนกบ ญช ใช เป นหล กฐานในการบ นท กบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 แผนกขายหร อแผนกคล งส นค าเก บไว เป นหล กฐาน และบ นท กในรายงานส นค าและว ตถ ด บ แผนกบ ญช ได ร บเอกสารใบร บส นค าฝากขายจากแผนกคล งส นค ให เก บใส แฟ มแยกไว ต างหาก เพ อตรวจสอบรวมก บเอกสารแสดงการซ อส นค าของผ ขาย เม อผ ฝากขายตรวจน บส นค าและขอร บเง นค าส นค า สหกรณ ควรก าหนดให ผ ฝากขายตรวจน บส นค าท น ามาฝากขายให ท นภายในเด อนภาษ เพ อม ให ม ผลกระทบต อภาษ ม ลค าเพ ม ม ฉะน น สหกรณ จะต องบ นท กซ อส นค าร บฝากขายท นท ท ร บฝาก แผนกขาย/ จ ดท าใบตรวจน บส นค า โดยผ ฝากขายและแผนกขายส นค า หร อแผนกคล งส นค า แผนกคล งส นค า ร วมก นตรวจน บส นค าร บฝากขายว าม ส นค าอะไรบ าง จ านวนเท าใด แล วบ นท ก เป นส นค าร บฝากขายคงเหล อ โดยแผนกขายหร อแผนกคล งส นค าจะน าใบร บ ฝากขายส นค ามาตรวจสอบก บจ านวนท ร บฝากไว ด วย และผ ฝากขายจะออก

11 58 ใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ เพ อเป นหล กฐานในการร บเง นค าส นค าฝากขาย แล ว แผนกขายหร อแผนกคล งส นค าจะจ ดส งใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ พร อมก บ ใบตรวจน บส นค า ให แผนกบ ญช ตรวจสอบความถ กต องก อนจ งส งให ผ จ ดการอน ม ต การจ ายเง นค าส นค าร บฝากขาย เม อผ จ ดการอน ม ต การจ ายเง นแล วจ ดส งหล กฐาน ให แผนกการเง นจ ายเง นให ผ ฝากขาย แผนกการเง น ได ร บหล กฐานใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ท ได ร บอน ม ต จากผ จ ดการเร ยบร อยแล ว จ ายเง นให ผ ฝากขายพร อมมอบส าเนาใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ให ผ ฝากขาย ด วย และบ นท กการจ ายเง นในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น และส งมอบ ต นฉบ บใบเสร จร บเง น หร อใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ พร อมด วยใบตรวจน บ ส นค าให แผนกบ ญช ต อไป แผนกบ ญช ได ร บต นฉบ บใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ พร อมใบตรวจน บส นค าท าการทดสอบ การค านวณจ านวนเง นถ กต อง จ งน ารายการซ อส นค า ร บฝากขายไปลงรายการไว ในใบสร ปยอดรายจ ายประจ าว นและบ นท กบ ญช ในสม ดซ อ (ควรแยกสม ดซ อ ส นค าร บฝากขายออกต างหากจากการซ อส นค าตามปกต ) และยกยอดจากสม ด ซ อส นค าร บฝากขายไปสม ดเง นสดจ าย ด งน เดบ ต บ ญช ซ อส นค าร บฝากขายท ม ภาษ บ ญช ซ อส นค าร บฝากขายท ไม ม ภาษ บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช เง นสด อน ง การซ อส นค าร บฝากขายเป นเง นสดส าหร บสหกรณ ร านค าท จดทะเบ ยนภาษ ม ลค าเพ มน น ผ ฝากขายและสหกรณ ร านค าผ ร บฝากขายส นค าจะต องจ ดท าส ญญาฝากขาย โดยม สาระส าค ญระบ ว า หากผ ร บฝากขาย ขายส นค าไม หมด ณ ว นท ผ ฝากขายมาตรวจน บส นค าและต องการค นส นค าร บฝากขาย ผ ฝากขายย นด ร บค นส นค าท งหมด ท งน เพ อผลให การจ ดท าใบลดหน ถ กต องตามประมวลร ษฎากร โดย สหกรณ ต องใช ว ธ บ นท กซ อส นค าร บฝากขายท นท ท ได ร บส นค า หากสหกรณ ม ได จ ดท าส ญญาการเป น ต วแทนตามประมวลร ษฎากร ด งน น ณ ว นร บฝากขาย ผ ฝากขายจ งต องออกใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ เน องจากม การ ส งมอบส นค าแล ว ภาษ ขายย อมเก ดข นตามประมวลร ษฎากร ซ งสหกรณ ร านค าต องบ นท กบ ญช ในสม ด ซ อ-ส นค าร บฝากขายและสม ดเง นสดจ าย โดย เดบ ต บ ญช ซ อส นค าร บฝากขายท ม ภาษ บ ญช ซ อส นค าร บฝากขายท ไม ม ภาษ บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช เจ าหน ส นค าร บฝากขาย

12 59 และให จ ดท ารายงานส นค าและว ตถ ด บและผ านรายการไปบ ญช ย อยเจ าหน ส นค าร บฝากขายด วย พร อมท งจ ดท ารายงานภาษ ซ อ โดยจะต องน าเอกสารต นฉบ บใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ไปเร ยงล าด บ เลขท ข นใหม ตามว นท ได ร บ และเม อผ ฝากขายมาตรวจน บส นค าท ฝากขายเพ อขอร บช าระค าส นค า หากม ส นค าคงเหล อท ย ง ขายไม ได ผ ฝากขายจะต องจ ดท าใบลดหน /ใบก าก บภาษ เพ อลดยอดซ อและภาษ ซ อ ซ งถ อเป นใบลดหน / ใบก าก บภาษ ท ถ กต องสมบ รณ ตามประมวลร ษฎากร และบ นท กบ ญช ในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช เจ าหน ส นค าร บฝากขาย เครด ต บ ญช ส งค นส นค า บ ญช ภาษ ซ อ และให บ นท กรายงานส นค าและว ตถ ด บและรายงานภาษ ซ อและลดยอดเจ าหน ค าส นค า ร บฝากขาย จ งเป นผลให สหกรณ ม ต องร บภาระส นค าร บฝากขายคงเหล อเช นเด ยวก นก บการบ นท กบ ญช ตามว ธ บ นท กซ อส นค าร บฝากขาย เม อผ ฝากขายตรวจน บส นค าและออกเอกสารหล กฐานแสดงการซ อ ส นค าให แก สหกรณ ซ งเป นว ธ การท อน โลมให บ นท กบ ญช ท ถ กต องเก ยวก บภาษ ม ลค าเพ ม หาก ผ ฝากขายไม สามารถหร อไม แน นอนท จะท าการตรวจน บส นค า และออกเอกสารแสดงการ ซ อส นค าให แก สหกรณ ได ท นในเด อนภาษ ท ร บฝากส นค า สหกรณ ต องบ นท กบ ญช การร บฝากขาย ส นค าท นท ท ได ร บส นค าด งท กล าวไว ข างต น ต อจากน นผ ฝากขายจะออกเอกสารใบเสร จร บเง นเพ อขอร บเง น ค าส นค าร บฝากขายจากสหกรณ ให บ นท กบ ญช ในสม ดเง นสด โดย เดบ ต เจ าหน ส นค าร บฝากขาย เครด ต บ ญช เง นสด และให ผ านรายการไปบ นท กบ ญช ย อยเจ าหน ส นค าร บฝากขายด วย และ ณ ว นส นเด อนให ผ าน รายการไปบ นท กบ ญช เจ าหน ส นค าร บฝากขายในสม ดบ ญช แยกประเภทท วไป 4. ซ อส นค าร บฝากขายเป นเง นเช อ ในบางกรณ ท สหกรณ ร านค าร บส นค าฝากขาย ก อาจจะท าความตกลงก บผ ฝากขายว า ขอเครด ตในการช าระค าส นค าร บฝากขายออกไปอ กระยะหน งหล งจากท ผ ฝากขายมาตรวจสอบ ส นค าคงเหล อ และออกหล กฐานใบก าก บส นค า แสดงการซ อส นค าร บฝากขายให เร ยบร อยแล ว ด งรายละเอ ยดปรากฏในแผนภาพแสดงทางเด นเอกสารและการบ นท กบ ญช (แผนภาพทางเด นเอกสาร หมายเลข 4 ในหน า 225) โดยแบ งแยกหน าท ความร บผ ดชอบของแต ละแผนก ด งน

13 60 แผนกขาย/ จ ดท าใบร บฝากขายส นค า โดยเข ยนรายละเอ ยด ชน ด จ านวนและราคา แผนกคล งส นค า ต อหน วยของส นค า และส งให ผ จ ดการอน ม ต ก อน ใบร บฝากขายส นค าน พน กงานขายหร อแผนกคล งส นค าจ ดท าข นโดยจ ดให ม ส าเนาจ านวน 2 ฉบ บ และให จ ดส งใบร บฝากขายส นค า ด งน ต นฉบ บ ส งมอบให ผ ฝากขายส นค า ส าเนาฉบ บท 1 ส งให พน กงานบ ญช ใช เป นเอกสารประกอบการ บ นท กบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 พน กงานขายหร อแผนกคล งส นค าเก บไว เป น หล กฐาน และบ นท กในรายงานส นค าและว ตถ ด บ เม อผ ฝากขายตรวจน บส นค าและขอร บเง นค าส นค า แผนกขาย/ จ ดท าใบตรวจน บส นค า โดยผ ฝากขายและแผนกขายส นค า หร อแผนกคล ง แผนกคล งส นค า ส นค าร วมก นตรวจน บส นค าร บฝากขายว าคงเหล ออย เป นจ านวนเท าใด และ แผนกขายหร อแผนกคล งส นค าจะน าใบร บฝากขายส นค าท เก บใส แฟ มไว มา ตรวจสอบก บใบตรวจน บส นค า และตรวจสอบก บใบก าก บส นค า หร อใบก าก บ ส นค า/ใบก าก บภาษ ท ผ ฝากขายออกให เพ อด ว าผ ฝากขายจ ดท าใบก าก บ ส นค า หร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ถ กต อง และจ ดส งใบก าก บส นค าหร อ ใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ และใบตรวจน บส นค า ส งให แผนกบ ญช แผนกบ ญช ได ร บใบก าก บส นค า หร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ และใบตรวจน บส นค า ตรวจสอบใบร บฝากขายท เก บใส แฟ มไว เม อร บส นค า เม อเห นว าถ กต องจ งให บ นท กบ ญช ในสม ดซ อ (ควรแยกสม ดซ อ-ส นค าร บฝากขายออกจากสม ดซ อ ตามปกต ) โดย เดบ ต บ ญช ซ อส นค าร บฝากขายท ม ภาษ เดบ ต บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช เจ าหน ส นค าร บฝากขาย หร อ เดบ ต บ ญช ซ อส นค าร บฝากขายท ไม ม ภาษ เครด ต บ ญช เจ าหน ส นค าร บฝากขาย และบ นท กบ ญช ย อยเจ าหน ส นค าร บฝากขาย และส นเด อนให ผ านรายการจากสม ดซ อ ไปบ ญช ซ อส นค าร บฝากขายท ม ภาษ บ ญช ซ อส นค าร บฝากขายท ไม ม ภาษ และบ ญช เจ าหน ค าส นค า ร บฝากขาย เม อผ ฝากขายขอร บเง นค าส นค า หากสหกรณ ร านค าม การจ ดระบบโดยจ ดให ม การวางบ ล ก อน จ งน ดมาร บเง น ท งน เพ อให สหกรณ ร านค าได จ ดเตร ยมแผนการใช จ ายเง น และหากสหกรณ ใด ไม ต องการจ ดระบบให ม การวางบ ลก ข ามข นตอนน ไปได

14 61 แผนกการเง น ได ร บส าเนาใบก าก บส นค าหร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ให จ ดท าใบน ด เก บเง น โดยเข ยนรายละเอ ยดจ านวนเง นท จะต องช าระตามใบก าก บส นค า ใบน ดเก บเง นน จ ดท าข นโดยจ ดให ม ส าเนาจ านวน 1 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ ส งมอบให ผ ฝากขาย ส าเนา แนบก บใบก าก บส นค า หร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บ ภาษ ส งให แผนกบ ญช ตรวจสอบก บแฟ มเจ าหน ค าส นค าร บฝากขาย เม อแผนกการเง นได ร บหล กฐานใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ และส าเนาใบน ด เก บเง นท พน กงานบ ญช ตรวจสอบเร ยบร อยแล ว หากสหกรณ ใช ระบบการเง น ช าระหน ด วยเช ค แผนกการเง นจ ดท าเช คสร ปไว หน าเอกสารหล กฐาน แล วส งให ผ จ ดการ ผ จ ดการ เม อได ร บเช คพร อมหล กฐานใบน ดเก บเง น และใบก าก บส นค า หร อใบก าก บ ส นค า/ใบก าก บภาษ ตรวจสอบและลงนามในเช ค แล วส งกล บมาให แผนกการเง น จ ายเช คให ผ ฝากขาย แผนกการเง น ได ร บใบน ดเก บเง นตามว นท น ดหมายไว และเตร ยมเช คท ลงนามแล วพร อม หล กฐานใบน ดเก บเง นและใบก าก บส นค า หร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ และประท บตราว า จ ายเง นแล ว มอบให ก บผ ฝากขาย โดยผ ฝากขายจะต อง ออกใบเสร จร บเง นร บช าระหน ให ก บสหกรณ ร านค าด วย และให ผ ฝากขาย ลงลายม อช อในเอกสารหล กฐานก อนให ครบถ วน และร บเช คพร อมหล กฐาน ต นฉบ บใบน ดเก บเง นประท บตราจ ายเง นแล ว ใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ส าหร บเจ าหน าท การเง นต องบ นท กการจ ายเง นในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อ ประจ าว น และทะเบ ยนค มเช ค และส งมอบใบเสร จร บเง น และใบน ดเก บเง น และ ส าเนาใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ให แผนกบ ญช ต อไป แผนกบ ญช ได ร บต นฉบ บใบเสร จร บเง นและส าเนาใบน ดเก บเง นท ประท บตราจ ายเง นแล ว และส าเนาใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ให จ ดท าใบสร ปยอดรายจ ายประจ าว น บ นท กการจ ายเง นช าระเจ าหน ค าส นค าร บฝากขายในสม ดเง นสดจ าย ด งน เดบ ต เจ าหน ค าส นค าร บฝากขาย เครด ต เง นสด หร อ เง นฝากธนาคาร และให ผ านรายการไปบ ญช ย อยเจ าหน ค าส นค าร บฝากขายและบ ญช แยกประเภท เจ าหน ค าส นค าร บฝากขาย ณ ว นส นเด อน

15 62 5. การส งค นส นค า เป นการส งค นส นค าท ไม ได ล กษณะค ณภาพตามท สหกรณ ส งซ อ หร อส นค าท ได ร บจาก การซ อเส อมสภาพก อนอาย ท ควรจะเป น หร ออาจจะเก ดจากสาเหต อ น ๆ อ กจนม ผลท าให ต องน าส นค า ส งค นแก ผ ขาย ด แผนภาพทางเด นเอกสารและการบ นท กบ ญช ได จาก (แผนภาพทางเด นเอกสาร หมายเลข 5 ในหน า 227) ซ งม การแบ งแยกหน าท ของแต ละแผนกไว ด งน แผนกขาย/ เม อพบว าม ส นค าท ตรวจน บจากการส งซ อไม ตรงตามชน ด ล กษณะ ค ณภาพ แผนกคล งส นค า และราคา แผนกขาย/แผนกคล งส นค าจะจ ดท าใบส งค นส นค า โดยจ ดให ม ส าเนาจ านวน 2 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ มอบให ผ ขาย ส าเนาฉบ บท 1 ส งให แผนกบ ญช เก บไว เป นหล กฐานในการบ นท กบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 แผนกขาย/แผนกคล งส นค าเก บไว เป นหล กฐาน แต ก อนจะจ ดส งใบส งค นส นค าให แผนกต าง ๆ แผนกขาย/แผนกคล งส นค า ต องส ง ให ผ จ ดการอน ม ต ให ส งค นส นค าก อน และแผนกขาย/แผนกคล งส นค า บ นท ก รายการในรายงานส นค าและว ตถ ด บ ผ จ ดการ ได ร บใบส งค นส นค าจากแผนกขาย/แผนกคล งส นค า ตรวจสอบพ จารณาสาเหต แล วลงช ออน ม ต ให ส งค นผ ขายได จ งส งใบส งค นส นค าให แผนกขายด าเน นการ จ ดส งใบส งค นส นค าให ผ ขายพร อมส นค า แผนกบ ญช ได ร บส าเนาใบส งค นส นค าจากแผนกขาย/แผนกคล งส นค า ตรวจสอบเอกสาร ใบส งค นส นค า ราคาต อหน วยถ กต องตามท ส งซ อ แล วจ ดท าใบโอนบ ญช เพ อ บ นท กบ ญช ในสม ดรายว นท วไป เดบ ต บ ญช เจ าหน ค าส นค า เครด ต บ ญช ส งค นส นค า บ ญช ภาษ ซ อรอใบลดหน และส นว นให ผ านรายการไปบ ญช แยกประเภทท วไป และบ ญช ย อยเจ าหน การค า และรายงานส นค าและว ตถ ด บ และทะเบ ยนส งค นส นค า อน ง บ ญช ภาษ ซ อรอใบลดหน น นจะน าไปลดยอดภาษ ซ อ หากแต การจะน าไปลดยอด ภาษ ซ อได น น สหกรณ จะต องได ร บเอกสารใบลดหน /ใบก าก บภาษ จากผ ขายก อน จ งจะสามารถบ นท ก ลดยอดภาษ ซ อได ด งน น บ ญช ภาษ ซ อรอใบลดหน สหกรณ จะต องต ดตามขอหล กฐานใบลดหน /ใบก าก บ ภาษ จากผ ขายโดยเร ว และเม อพน กงานบ ญช ได ร บใบลดหน /ใบก าก บภาษ ให บ นท กบ ญช โดย เดบ ต บ ญช ภาษ ซ อรอใบลดหน เครด ต บ ญช ภาษ ซ อ

16 63 ข อส งเกต การออกใบลดหน /ใบก าก บภาษ ท ถ กต องและสามารถน ามาลดยอด ภาษ ซ อได ต องเป นไปตามข อก าหนดท ระบ ไว ในประมวลร ษฎากร 6. การขายส นค าเป นเง นสด ในการขายส นค า พน กงานท ม หน าท เก ยวก บการขายส นค า สหกรณ ควรก าหนด หล กประก นในการจ ดจ างพน กงานขาย และพน กงานท เก บเง นค าขายส นค า หากในแต ละว นจ านวนเง น ค าขายส นค าม เป นจ านวนมากก ควรน าส งพน กงานการเง นเป นคราว ๆ ในแต ละว นด วย เน องจากการขายส นค าของสหกรณ ร านค าม ล กษณะเป นการขายส นค าอ ปโภคบร โภค ท วไป การออกเอกสารหล กฐานจากการขายสามารถจ ดท าได ค อ - ใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ (เอกสารหมายเลข 2 ในหน า 178) - ใบร บเง น/ใบก าก บภาษ (เอกสารหมายเลข 3/1 ในหน า 179) - ใบก าก บภาษ ท ออกโดยเคร องคอมพ วเตอร หร อเคร องบ นท กเง นสด (Computer or Cash Register) (เอกสารหมายเลข 3/2 ในหน า 180) อน ง ในการออกเอกสารหล กฐานจากการขายน นจะเล อกออกเพ ยงอย างใดอย างหน ง ส าหร บการขายส นค าแต ละคร ง หากสหกรณ ร านค าออกหล กฐานการร บเง นค าขายส นค าเป นใบก าก บภาษ อย างย อแล ว หากล กค าต องการใบก าก บภาษ แบบเต มร ป ก ให ออกใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ได อ กคร ง การขายส นค าในสหกรณ ร านค า ม กจะเป นการขายเง นสด พน กงานขายและพน กงาน ร บเง นควรเป นบ คคลคนละคน ท งน เพ อให ม ระบบการควบค มภายในในการขายและร บเง นท ด ป องก นการ ท จร ต โดยก าหนดให ม พน กงานร บเง นท าหน าท ร บเง นจากการขายส นค าโดยเฉพาะพน กงานขายท กคนจะ บ นท กรายการขายลงในบ ลขายค าส นค าหร อใบเสร จร บเง น และมอบบ ลขายหร อใบเสร จร บเง นให แก ผ ซ อ น าไปย งพน กงานร บเง นเพ อช าระเง น และเม อส นว นรวมบ ลขายหร อใบเสร จร บเง นท งหมดเปร ยบเท ยบ ก บจ านวนเง นท ได ร บในว นน น ว ธ ปฏ บ ต เก ยวก บการขายส นค าเป นเง นสด (แผนภาพทางเด นเอกสารหมายเลข 6 ในหน า 228) แผนกขาย เม อผ ซ อแจ งให ทราบว าต องการซ อส นค าชน ดใดแล ว ผ ขายก จะจ ดท า ใบเสร จร บเง นโดยจ ดให ม จ านวน 3 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ ส งให ล กค าพร อมส นค า ส าเนาฉบ บท 1 ส งให แผนกบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 ต ดเล มไว เป นหล กฐานในการจ ดท าทะเบ ยนค มส นค า

17 64 อน ง หากเป นสหกรณ ท ใช เคร องบ นท กเง นสดหร อเคร องคอมพ วเตอร โดยไม ม พน กงานขายคอยหย บส นค าส งให ล กค า ล กค าจะต องเล อกส นค าเองและน า ส นค ามาให พน กงานร บเง นประจ าเคร องออกใบเสร จร บเง นจากเคร องและร บเง น ค าส นค า และส งมอบส นค าให แก ล กค า ด งน น ในกรณ น พน กงานขายก บ พน กงานร บเง นจะเป นคน ๆ เด ยวก น แต ต องม ใบเสร จร บเง นจากเคร องออกให ล กค าเป นหล กฐานท กคร ง เม อส นว นพน กงานร บเง นจะรวบรวมใบเสร จค าขาย ส นค าและส าเนาเทปใบเสร จร บเง นประจ าว นท เก บอย ในเคร อง พร อมท งจ ดท า ใบส งเง นค าขายส นค าประจ าว น และต วเง นสดมอบให แผนกการเง น โดยเง นสดท ส งมอบให จะต องม จ านวนเท าก บยอดรวมเง นค าขายส นค าท งส น หากม เง นสด ได ร บจากการขายส นค าน อยกว ายอดรวมขายส นค าท งส น พน กงานผ ร บเง น ประจ าเคร องจะต องร บผ ดชอบชดใช เง น แต ถ าเง นสดในม อ ท ได ร บจากการขาย ส นค าม มากกว ายอดรวมขายส นค าท งส น พน กงานผ ร บเง นประจ าเคร องจะต อง ส งเง นส วนท เก นน นให ก บแผนกการเง น และเข ยนไว ในใบส งเง นค าขายประจ าว น ด วยว าเป นเง นเก นใบส าค ญ และบ นท กการจ าหน ายส นค าในรายงานส นค าและ ว ตถ ด บ แผนกการเง น จะได ร บเง นสดค าขายส นค า พร อมเอกสารหล กฐาน ใบส งเง นค าขายส นค า และใบเสร จร บเง นจากแผนกขายตรวจน บว าถ กต องและลงลายม อช อผ ร บเง น ในใบส งเง นค าขายส นค า และบ นท กรายการร บเง นค าขายส นค าในรายงานฐานะ เง นสดคงเหล อประจ าว น และส งมอบใบส งเง นค าขายส นค าพร อมท งส าเนา ใบเสร จร บเง นให แผนกบ ญช แผนกบ ญช เม อได ร บใบส งเง นค าขายส นค าประจ าว นและใบเสร จร บเง นจากแผนกการเง น ตรวจสอบการค านวณจ านวนเง นว าแผนกขายหร อพน กงานร บเง นประจ าเคร องส ง มอบเง นค าขายให แผนกการเง นโดยครบถ วน ตรงตามยอดขายประจ าว นแล ว จ ดท าใบสร ปยอดรายร บประจ าว น บ นท กการร บเง นค าขายส นค าในช องเง นสด ในสม ดขายและสม ดเง นสดร บ โดย เดบ ต บ ญช เง นสด เครด ต บ ญช ขายส นค า ท ม ภาษ เครด ต บ ญช ขายส นค าท ไม ม ภาษ เครด ต บ ญช ภาษ ขาย และให ผ านรายการไปบ ญช แยกประเภทท วไปในบ ญช ขายส นค า และจ ดท ารายงานภาษ ขาย

18 65 อน ง สหกรณ ร านค าควรจะแยกการบ นท กบ ญช ขายส นค าออกเป นบ ญช ขายส นค าท ม ภาษ ขาย และบ ญช ขายส นค าได ร บยกเว นภาษ ขายในสม ดขาย ท งน เพ อให สามารถน าบ ญช ขายส นค าท ม ภาษ ขาย ค านวณภาษ ม ลค าเพ มตามอ ตราภาษ ม ลค าเพ มแล วม จ านวนเท าก บภาษ ขายในบ ญช ภาษ ขาย ส วนบ ญช ขายส นค าได ร บยกเว นภาษ ขาย ก ไม ต องม การค านวณภาษ ม ลค าเพ ม ท งน เป นการทดสอบว า ภาษ ขายท ต งไว ในบ ญช ถ กต องครบถ วนส มพ นธ ก บบ ญช ขายส นค าท ม ภาษ ขาย แต เม อผ านรายการจาก สม ดขายไปสม ดบ ญช แยกประเภทให ผ านรายการด วยยอดรวมขายส นค าหร อจะผ านไปบ ญช ขายส นค าท ม ภาษ ขายและขายส นค าท ไม ม ภาษ ขายก ได 7. การขายส นค าเป นเง นเช อ โดยปกต ประเพณ ทางการค า ล กษณะการขายปล ก เช น สหกรณ ร านค าจะก าหนดให ขายส นค าเป นเง นสดเท าน น ด งน นหากสหกรณ ร านค าต องการขายส นค าเป นเง นเช อให แก หน วยงาน ราชการต าง ๆ ควรก าหนดระเบ ยบว าด วยการขายเช อ เพ อให ฝ ายจ ดการได ถ อปฏ บ ต ตามว าควรขายเช อ แก ผ ใดได บ าง ต องม เง อนไข หล กประก นอะไรบ าง และท น ยมปฏ บ ต ม กจะขายเช อแก หน วยงานราชการ หร อล กษณะของหน วยงานมากกว ารายบ คคล ว ธ ปฏ บ ต เก ยวก บการขายเช อ (แผนภาพทางเด นเอกสารหมายเลข 7 ในหน า 229) ม การแบ งแยกหน าท จ ดท าเอกสารและการบ นท กบ ญช ด งน แผนกขาย เม อล กค าขอซ อส นค าเป นเง นเช อ แผนกขายจะต องจ ดท ารายละเอ ยดส นค า ลงในใบก าก บส นค าส าหร บส นค าท ได ร บการยกเว นภาษ ม ลค าเพ ม ส วนส นค าท ต องเส ยภาษ ม ลค าเพ มให บ นท กลงในใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ โดยจ ดให ม ส าเนา จ านวน 2 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ มอบให ล กค าพร อมส นค า ส าเนาฉบ บท 1 มอบให แผนกบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 ต ดเล มไว เป นหล กฐาน ผ จ ดการ ตรวจสอบและลงนามอน ม ต ให ขายเช อได แล วส งใบก าก บส นค าหร อใบก าก บ ส นค า/ใบก าก บภาษ ค นมาย งแผนกขาย แผนกขาย เม อได ร บอน ม ต ให ขายได ให จ ดส นค ามอบให ล กค าพร อมท งให ล กค าลงช อใน ใบก าก บส นค าหร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ แล วแต กรณ และส งมอบส าเนา ฉบ บท 2 ให แผนกบ ญช และให แผนกขายบ นท กรายงานส นค าและว ตถ ด บ แผนกบ ญช ได ร บใบก าก บส นค า หร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ให จ ดท าใบโอนบ ญช สร ป ประเภทบ ญช และให บ นท กบ ญช ในสม ดขายช องเง นเช อ ด งน

19 66 เดบ ต บ ญช ล กหน การค า เครด ต บ ญช ขายส นค าท ม ภาษ บ ญช ภาษ ขาย บ ญช ขายส นค าท ไม ม ภาษ และให ผ านรายการไปบ ญช ย อยล กหน การค า และบ ญช แยกประเภทท วไป ณ ว นส นเด อน รวมท งจ ดท ารายงานภาษ ขาย รายงานส นค าและว ตถ ด บ อน ง ส าหร บสหกรณ ร านค าท จดทะเบ ยนภาษ ม ลค าเพ ม ในการบ นท กบ ญช ใน สม ดขาย ให พ จารณาแยกประเภทส นค าท ม ภาษ ขายและส นค าท ได ร บยกเว นภาษ ขายโดยบ นท กบ ญช คนละช อง ท งน เพ อสหกรณ สามารถเปร ยบเท ยบได ว าส นค าท ม ภาษ ขายค านวณเป นภาษ ขายในอ ตรา ท ประมวลร ษฎากรก าหนดเท าก บจ านวนภาษ ขายท บ นท กในสม ดขายหร อไม เม อล กหน ย นขอช าระหน ก บแผนกบ ญช แผนกบ ญช จ ดท าใบเสร จร บเง น โดยน าแฟ มล กหน การค ามาตรวจสอบว าเป นจ านวนเง น เท าใด แล วเข ยนรายละเอ ยดในใบเสร จร บเง น เพ อให ล กหน ค าส นค าน าไปจ าย ช าระเง นก บแผนกการเง น โดยใบเสร จร บเง นน นให จ ดท าข นโดยม ส าเนาจ านวน 2 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ ส งมอบให ล กค าเม อช าระเง นแล ว ส าเนาฉบ บท 1 แผนกบ ญช ใช เป นหล กฐานในการบ นท กบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 ต ดเล มไว เป นหล กฐาน แผนกการเง น ได ร บใบเสร จร บเง นพร อมเง นช าระหน จากล กหน ค าส นค า ลงนามร บเง นใน ใบเสร จร บเง น และส งมอบต นฉบ บใบเสร จร บเง นให ล กหน ค าส นค า และบ นท กการ ร บเง นในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น ส าหร บส าเนาใบเสร จร บเง น ส งให แผนกบ ญช เพ อบ นท กบ ญช ต อไป แผนกบ ญช ได ร บส าเนาใบเสร จร บเง นจากแผนกการเง น ให จ ดท าใบสร ปยอดรายร บประจ าว น ประเภทรายการร บช าระล กหน การค า และบ นท กบ ญช ในสม ดเง นสดร บ โดย เดบ ต บ ญช เง นสด เครด ต บ ญช ล กหน การค า และให ผ านรายการไปบ นท กบ ญช ย อยล กหน การค า และบ ญช แยกประเภทท วไป ณ ว นส นเด อน อน ง หากกรณ ท สหกรณ ให ส วนลดแก ล กหน ค าส นค าตามเง อนไขการช าระเง นให สหกรณ จ ดท าใบลดหน และบ นท กบ ญช ในสม ดรายว นท วไป โดย

20 67 เดบ ต บ ญช ส วนลดจ าย เครด ต บ ญช ล กหน การค า และให ผ านรายการไปบ นท กบ ญช ย อยล กหน การค าและบ ญช ส วนลดจ ายและ บ ญช ล กหน การค าในสม ดบ ญช แยกประเภทท วไป ข อส งเกต กรณ ท สหกรณ ให ส วนลดแก ล กหน การค า เน องจากการช าระเง นตาม เง อนไขด งกล าวจะไม ม ผลกระทบต อภาษ ขายแต ประการใด 8. การขายส นค าผ านบ ญช เป นล กษณะของการขายส นค าท ม ผ ขายน าส นค ามาเสนอให สหกรณ ร านค า เพ อแจ งให สมาช กทราบว าหากต องการส นค าชน ดด งกล าวก ขอให สมาช กแจ งต อสหกรณ สหกรณ จะแจ งไปย งผ ขาย เพ อให น าส นค าไปส งให สมาช กโดยตรงแต ออกหล กฐานเอกสารในนามของสหกรณ ร านค า และเม อผ ขายส ง ส นค าให สมาช กแล วจะน าเอกสารหล กฐานท สมาช กลงช อร บส นค าเร ยบร อยมาแจ งให สหกรณ ร านค า เพ อสหกรณ ร านค าจะได จ ดท าหล กฐานการขายส นค าด งกล าวให สมาช กในนามของสหกรณ โดยสหกรณ จะบ นท กบ ญช ซ อ และขายในว นเด ยวก น ในล กษณะของการขายผ านบ ญช และซ อผ านบ ญช และ สหกรณ จะเป นผ ได ร บเปอร เซนต จากการขายตามท ผ ขายได ตกลงไว ก บสหกรณ ท งน การขายส นค าผ าน บ ญช น สหกรณ ไม ต องม ส วนร บผ ดชอบในส นค าคงเหล อ และสหกรณ จะไม ม การเก บร กษาส นค าด งกล าว ไว เป นการขายส นค าอ กร ปแบบหน งท ก อให เก ดรายได แก สหกรณ โดยสหกรณ ม ต องลงท นในส นค า ว ธ ปฏ บ ต เก ยวก บการขายส นค าผ านบ ญช (แผนภาพทางเด นเอกสาร หมายเลข 8 ในหน า 230) ม การแบ งแยกหน าท และการจ ดท าเอกสารหล กฐาน และการบ นท กบ ญช ด งน เม อล กค าย นความจ านงต องการซ อส นค าท ผ ขายเสนอไว ก บสหกรณ ร านค า แผนกขาย จะจ ดท าใบส งซ อ ระบ ชน ด จ านวน และราคาต อหน วย และน าใบเสนอซ อของ ล กค าแนบเสนอต อผ จ ดการ การจ ดท าใบส งซ อ จ ดให ม ส าเนาจ านวน 2 ฉบ บ ค อ ต นฉบ บ ส งให ผ ขาย ส าเนาฉบ บท 1 ส งให แผนกบ ญช เก บไว เป นหล กฐานในการบ นท กบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 ต ดเล มไว เป นหล กฐาน ผ จ ดการ ได ร บใบเสนอซ อและใบส งซ อจ านวน 2 ฉบ บ จากแผนกขาย ตรวจสอบความ ถ กต องและจ ดส งใบส งซ อส นค าไปย งผ ขาย และจ ดส งใบส งซ อฉบ บท 2 และ ใบเสนอซ อให แผนกบ ญช เก บไว ในแฟ มช วคราว เพ อไว ตรวจสอบเม อผ ขาย ส งส นค าให ล กค าว าถ กต องตรงก น

21 68 เม อผ ขายน าส นค าท ล กค าต องการจ ดส งให ล กค า ผ ขายจะออกใบก าก บส นค าหร อใบก าก บส นค า/ ใบก าก บภาษ ในนามสหกรณ ร านค าแล วแต กรณ โดยผ ขายจะน าส นค าไปส งให ก บล กค าของสหกรณ เอง และให ล กค าสหกรณ ลงลายม อช อร บส นค า ส าหร บเอกสารหล กฐานท ผ ขายออกให และล กค าลงลายม อช อ ร บส นค าแล วน น ผ ขายจะน ากล บมาย งสหกรณ ร านค า ส งให แผนกขาย แผนกขาย เม อได ร บใบก าก บส นค า หร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ท ม ลายม อช อล กค าลง นามร บส นค าเร ยบร อยแล ว แผนกขายจะเก บต นฉบ บและส งมอบส าเนา ค นให ก บ ผ ขายเป นหล กฐานในการขอร บเง นค าส นค า ท งน แผนกขายจะจ ดท าใบก าก บ ส นค าออกในนามล กค า ส าหร บส นค าท ได ร บยกเว นภาษ ม ลค าเพ ม และจ ดท า ใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ส าหร บส นค าท ม ภาษ ม ลค าเพ ม และจ ดท าข นโดย จ ดให ม ส าเนาจ านวน 2 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ ส งมอบให ล กค าท ร บส นค าจากผ ขายไปเร ยบร อยแล ว ส าเนาฉบ บท 1 ส งให แผนกบ ญช เก บไว เป นหล กฐานประกอบการลงบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 ต ดเล มไว เป นหล กฐาน การจ ดท าเอกสารใบก าก บส นค า หร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ แล วแต กรณ สหกรณ ร านค าควรแยกเล มเอกสารออกต างหากจากการขายปกต ท วไป โดย เข ยนระบ ไว ท ปกเล มเอกสารว า ขายส นค าผ านบ ญช ท งน เพ อการควบค ม เอกสารท ด แผนกบ ญช เม อได ร บเอกสารใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ จากผ ขาย ซ งเป นหล กฐาน การซ อส นค าผ านบ ญช และเอกสารใบก าก บส นค า หร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บ ภาษ แล วแต กรณ ซ งเป นเอกสารท สหกรณ ออกให ล กค าแสดงการขายส นค า ผ านบ ญช แผนกบ ญช จะตรวจสอบก บแฟ มใบส งซ อท เก บไว ว าถ กต อง และ ค านวณจ านวนเง น เม อถ กต องให จ ดท าใบโอนบ ญช และบ นท กบ ญช ในสม ดซ อ และสม ดขาย โดยสม ดซ อและสม ดขายควรแยกเล มเป นสม ดซ อส นค าผ านบ ญช และสม ดขายส นค าผ านบ ญช เพ อสะดวกในการตรวจสอบและป องก นการ ผ ดพลาดจากการลงบ ญช สามารถตรวจพบได ง าย ท งน การบ นท กบ ญช ให แบ งออกเป น 2 ว ธ โดยบ นท กบ ญช ตามล กษณะของการจ ดท าเอกสารใบก าก บ ส นค า หร อใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ด งน ว ธ ท 1 เป นการบ นท กซ อส นค าผ านบ ญช และขายส นค าผ านบ ญช ผลต างจะเป นก าไร จากการขายส นค าผ านบ ญช โดยเอกสารใบก าก บส นค า หร อใบก าก บส นค า/ ใบก าก บภาษ จะระบ ราคาซ อจากผ ขายบวกด วยเปอร เซนต ท ผ ขายให แก สหกรณ เป นราคาขายต อหน วย

22 69 ให บ นท กบ ญช ในสม ดซ อส นค าผ านบ ญช และสม ดขายส นค าผ านบ ญช ด งน เดบ ต บ ญช ซ อส นค าผ านบ ญช บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช เจ าหน ค าส นค าผ านบ ญช และ เดบ ต บ ญช ล กหน ส นค าผ านบ ญช เครด ต บ ญช ขายส นค าผ านบ ญช บ ญช ภาษ ขาย ว ธ ท 2 เป นการบ นท กซ อส นค าผ านบ ญช ด วยจ านวนเง นเท าก นก บขายส นค าผ าน บ ญช ไม ม ก าไรหร อขาดท นเก ดจากการซ อขายส นค าผ านบ ญช และให บ นท ก ร บร รายได ขายส นค าผ านบ ญช เม อสหกรณ ร านค าจ ายเง นค าส นค าผ านบ ญช ให ผ ขาย บ นท กบ ญช ในสม ดซ อส นค าผ านบ ญช และสม ดขายส นค าผ านบ ญช โดย เดบ ต บ ญช ซ อส นค าผ านบ ญช บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช เจ าหน ค าส นค าผ านบ ญช และ เดบ ต บ ญช ล กหน ส นค าผ านบ ญช เครด ต บ ญช ขายส นค าผ านบ ญช บ ญช ภาษ ขาย และเม อบ นท กรายการในสม ดซ อและสม ดขายเสร จเร ยบร อยแล ว ให ผ านรายการ ไปบ นท กบ ญช ย อยเจ าหน ค าส นค าผ านบ ญช และบ ญช ย อยล กหน ส นค าผ านบ ญช และ ณ ว นส นเด อน ให ผ านรายการไปบ นท กในสม ดบ ญช แยกประเภทท วไปในบ ญช ซ อส นค าผ านบ ญช และบ ญช ขาย ส นค าผ านบ ญช พร อมท งจ ดท ารายงานภาษ ซ อ อน ง ส าหร บต นฉบ บใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ จากผ ขายส นค าผ านบ ญช ให สหกรณ น ามาเข ยนเลขท เร ยงล าด บตามว นท ได ร บและเร ยงใส แฟ มเอกสารประกอบรายงานภาษ ซ อไว ด วยก น เม อล กหน ส นค าผ านบ ญช ช าระหน ค าส นค าผ านบ ญช แก สหกรณ แผนก บ ญช จะน าแฟ มล กหน ส นค าผ านบ ญช มาตรวจสอบจ านวนเง นเป นหน แผนกบ ญช น าแฟ มล กหน ค าส นค าผ านบ ญช มาตรวจสอบ และจ ดท าใบเสร จร บเง น เพ อให แผนกการเง นร บช าระหน จากล กหน โดยจ ดให ม ส าเนาจ านวน 2 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ มอบให ล กหน ส นค าผ านบ ญช เก บไว เป นหล กฐาน ส าเนาฉบ บท 1 ใช เป นหล กฐานในการบ นท กบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 ต ดเล มไว เป นหล กฐาน

23 70 แผนกการเง น ได ร บใบเสร จร บเง นพร อมส าเนาจากแผนกบ ญช และร บเง นจากล กหน ส นค าผ าน บ ญช พร อมท งมอบต นฉบ บใบเสร จร บเง นให ล กหน ส นค าผ านบ ญช เก บไว เป น หล กฐาน และบ นท กการร บเง นในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น แล วส ง เอกสารส าเนาใบเสร จร บเง นให แผนกบ ญช แผนกบ ญช จ ดท าใบส าค ญสร ปยอดรายร บประจ าว น แนบไว หน าส าเนาใบเสร จร บเง น และ บ นท กบ ญช ในสม ดเง นสดร บ โดย เดบ ต บ ญช เง นสด หร อ บ ญช เง นฝากธนาคาร เครด ต บ ญช ล กหน ส นค าผ านบ ญช และผ านรายการไปบ ญช ย อยล กหน ส นค าผ านบ ญช และ ณ ว นส นเด อน ผ านรายการไปบ ญช แยกประเภทท วไปในบ ญช ล กหน ส นค าผ านบ ญช เม อจ ายช าระหน ค าส นค าผ านบ ญช ให เจ าหน ค าส นค าผ านบ ญช แผนกบ ญช จะได ร บหล กฐานจากแผนกการเง นค อ ใบก าก บส นค า หร อใบก าก บส นค า/ ใบก าก บภาษ จากผ ขายส นค าผ านบ ญช และหากสหกรณ ม ระบบการวางบ ล เพ อน ดว นเก บเง น แผนกบ ญช ก จะได ร บใบน ดเก บเง นพร อมใบก าก บส นค า แผนก บ ญช จะตรวจสอบก บแฟ มเจ าหน ค าส นค าผ านบ ญช และลงช อตรวจถ กต อง เพ อส งเอกสารให แผนกการเง นเตร ยมเช ค และส งให ผ จ ดการอน ม ต และส งกล บ มาท แผนกการเง น แผนกการเง น ได ร บเอกสารอน ม ต ให จ ายเง นแก เจ าหน ค าส นค าผ านบ ญช แผนกการเง นจะต อง จ ดเตร ยมเง นไว จ ายแก เจ าหน หร อหากใช ระบบเช ค แผนกการเง นจะต อง จ ดเตร ยมเช ค และส งให ผ จ ดการ และผ ม อ านาจลงนามในเช ค และบ นท กทะเบ ยน ค มเช คไว ด วย เพ อเตร ยมให แก เจ าหน ค าส นค าผ านบ ญช และให เจ าหน ลงช อ ร บเง น แผนกการเง นบ นท กรายการจ ายเง นในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อ ประจ าว น และส งเอกสารใบเสร จร บเง นและใบก าก บส นค า/ใบก าก บภาษ ให แผนกบ ญช แผนกบ ญช จ ดท าใบสร ปยอดรายจ ายประจ าว น แนบไว หน าใบเบ กเง นหร อใบเสร จร บเง นของ ผ ขาย และบ นท กรายการในสม ดเง นสดจ าย โดย เดบ ต บ ญช เจ าหน ค าส นค าผ านบ ญช เครด ต บ ญช เง นสด หร อ บ ญช เง นฝากธนาคาร และให ผ านรายการไปบ ญช ย อยเจ าหน ค าส นค าผ านบ ญช และบ ญช แยกประเภท ท วไป โดยเดบ ตบ ญช เจ าหน ค าส นค าผ านบ ญช

24 71 การขายผ อนช าระ หร อขายเช าซ อ การขายผ อนช าระน โดยปกต ท าเป นส ญญาตามประมวลกฎหมายแพ งและพาณ ชย เร ยกว า ส ญญาเช าซ อ เน องจากการขายผ อนช าระต องท าเป นส ญญาเช าซ อ จ งม ผ เร ยกการขายผ อนช าระว าการ ให เช าซ อ โดยม หล กการของการขายผ อนช าระ ค อ การท ผ ขายส นค าให แก ผ ซ อโดยผ ซ อช าระเง นคร งแรกท เร ยกว า เง นดาวน แล วผ อนส งค าส นค าส วนท เหล อเป นจ านวนงวดท ม ระยะเวลาเท าก น เร ยกว า เง นงวด กรรมส ทธ ในส นค าจะโอนไปเป นของผ ซ อก ต อเม อผ ซ อได ส งช าระเง นงวดส ดท ายครบถ วนแล ว และในกรณ ท ผ ซ อผ ดน ดไม ช าระเง นงวดตามระยะเวลาท ตกลงก นไว ในส ญญา ผ ขายอาจย ดค นส นค าได แต ในทาง ปฏ บ ต ถ าเร ยกว า การขายผ อนช าระส วนใหญ จะไม ม การวางเง นดาวน แต ถ าเร ยกว าการขายเช าซ อจะม การวางเง นดาวน ในสหกรณ ร านค าป จจ บ นล กษณะส นค าท ได ร บการส งเสร มให ม การขายผ อนช าระหร อขาย เช าซ อ ได แก ส นค าประเภท ต เย น ท ว พ ดลม เคร องซ กผ า เคร องคอมพ วเตอร ฯลฯ เป นต น ด งน น การขายผ อนช าระและการขายเช าซ อ จ งต องก าหนดให ม การจ ดท าส ญญาระหว างผ ซ อ ก บผ ขาย ในสหกรณ ร านค าท ก าหนดให ม ล กษณะการขายส นค าแบบผ อนช าระหร อขายเช าซ อ โดยส วนใหญ ม กจะเป นสหกรณ ร านค าท สมาช กม รายได ประจ า สามารถห ก ณ ท จ ายเง นได รายเด อนได ท งน เน องจาก ผ ขายม อ ตราการเส ยงต อการร บช าระหน จากล กค า สหกรณ ร านค าจ งต องระม ดระว งในการพ จารณาก าหนด เง อนไขในการขายผ อนช าระหร อขายเช าซ อ โดยก าหนดให ล กค าจ ดหาผ ค าประก น หากสหกรณ ใดก าหนด ให ม การขายผ อนช าระหร อขายเช าซ อคณะกรรมการด าเน นการสหกรณ จะต องก าหนดระเบ ยบว าด วยการ ขายส นค าแบบผ อนช าระหร อการขายเช าซ อ เพ อให ฝ ายจ ดการและผ ซ อส นค าได ถ อปฏ บ ต ให ถ กต อง ท งน ระเบ ยบท ก าหนดข นควรให ม เน อหาสาระครอบคล มเร องต อไปน 1. ค ณสมบ ต ของผ ซ อ 2. ว ธ การเก บเง นค าส นค า 3. การค ดดอกเบ ยเม อผ ดน ดช าระหน 4. การย ดส นค าค น ฯลฯ เป นต น ว ธ ปฏ บ ต ทางบ ญช เก ยวก บทางเด นเอกสารและการบ นท กบ ญช จ งแยกออกเป นการขายผ อน ช าระและการขายเช าซ อตามล าด บ เพ อให เข าใจได อย างถ กต อง 9. การขายผ อนช าระ (แผนภาพทางเด นเอกสารขายเช าซ อหมายเลข 9 ในหน า 233) เม อล กค าตกลงท จะซ อส นค าโดยการจ ายเง นแบบผ อนช าระ ล กค าจะต องท าส ญญาการขายผ อน ช าระก บแผนกขาย ซ งส วนใหญ การขายผ อนช าระล กษณะของส นค าประเภทน ได แก ท ว ต เย น เคร องซ กผ า เคร องปร บอากาศ ฯลฯ เป นต น

25 72 แผนกขาย เม อล กค าแจ งความจ านงว าต องการซ อส นค าเป นเง นผ อนช าระรายเด อนแผนกขาย ตรวจสอบค ณสมบ ต ของล กค าว าม ค ณสมบ ต ถ กต องตรงตามระเบ ยบ ท งน พน กงานท ท าหน าท ขายผ อนช าระควรอธ บายท าความเข าใจก บล กค า โดยน า รายละเอ ยดการส งเง นงวดมาช แจงว าล กค าพ งพอใจและสามารถช าระหน ต องวดได เป นจ านวนเง นเท าใด และจะต องช าระเป นเวลานานเท าใด เม อตกลงก น เร ยบร อยแล ว เจ าหน าท สหกรณ ผ ร บผ ดชอบแผนกขายส นค าผ อนช าระจะจ ดท า ส ญญาขายผ อนช าระโดยจ ดให ม ส าเนาจ านวน 1 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ มอบให แผนกบ ญช ใช เป นหล กฐานในการบ นท กบ ญช ส าเนา มอบให ล กค าเก บไว เป นหล กฐานในการช าระเง นค าส นค า และแผนกขายจะจ ดส งส ญญาขายผ อนช าระให ผ จ ดการพ จารณาอน ม ต ผ จ ดการ ตรวจสอบรายละเอ ยดในส ญญาขายว าถ กต อง จ งลงลายม อช อในส ญญาขายผ อน ช าระแล วส งกล บค นแผนกขายด าเน นการต อไป แผนกขาย น าส ญญาขายผ อนช าระท ได ร บจากผ จ ดการ เพ อให ล กค าผ ซ อลงลายม อช อ ผ ร บส นค า และส งมอบส นค าให ล กค า พร อมด วยส าเนาส ญญาขายผ อนช าระ และบ นท กการขายส นค าผ อนช าระในรายงานส นค าและว ตถ ด บ ซ งควรแยกออก จากส นค าปกต เพ อสะดวกต อการตรวจสอบและควบค มส นค าคงเหล อ แผนกบ ญช ได ร บต นฉบ บส ญญาขายผ อนช าระ ท าการตรวจสอบความถ กต อง โดยค านวณ ต วเลขและจ ดท าใบโอนบ ญช และบ นท กบ ญช ในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช ล กหน ส นค าขายผ อนช าระ เครด ต บ ญช ขายส นค าผ อนช าระ บ ญช ภาษ ขายท ย งไม ถ งก าหนดช าระ บ ญช ดอกผลขายผ อนช าระรอต ดบ ญช ส าหร บสหกรณ ท ใช ว ธ การทะยอยร บร ก าไรท เก ดจากการขายผ อนช าระ (หมายถ ง ผลต าง ระหว างราคาเง นสดก บต นท นของส นทร พย ท ให ขายผ อนช าระ) ตามจ านวนเง นท ได ร บช าระค าส นค า ขายผ อนช าระให จ ดท าใบโอนบ ญช บ นท กในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช ก าไรข นต นขายผ อนช าระป ป จจ บ นท ย งไม ได ร บเง น เครด ต บ ญช ก าไรข นต นขายผ อนช าระรอต ดบ ญช อน ง กรณ สหกรณ ให ผ ซ อช าระเง นดาวน ณ ว นท าส ญญา ให บ นท กบ ญช ในสม ดเง นสดร บ ด งน เดบ ต บ ญช เง นสด/เง นฝากธนาคาร (จ านวนเง น = เง นดาวน + ภาษ ขาย) เครด ต บ ญช ขายส นค าผ อนช าระ บ ญช ภาษ ขาย

26 73 ข อส งเกต อ ตราก าไรข นต นขายผ อนช าระรอต ดบ ญช ค ดค านวณจากยอดล กหน ส นค าขายผ อน ช าระ ซ งไม รวมดอกผลขายผ อนช าระรอต ดบ ญช และภาษ ขายท ย งไม ถ งก าหนด ช าระ ท งน เน องจากเพ อประโยชน ในการค ดค านวณก าไรข นต น ท เก บเง นได จาก เง นงวดท เร ยกเก บเง นได จากล กหน ขายผ อนช าระ และถ าหากเป นส นค าชน ด เด ยวก นในรอบป บ ญช เด ยวก นอ ตราก าไรข นต นก ควรเป นอ ตราเด ยวก น ยกเว น ม การเปล ยนแปลงราคาขายในระหว างป และเป นประโยชน ในการตรวจสอบการ ร บร รายได จากยอดล กหน ขายผ อนช าระท เร ยกเก บเง นได ในระหว างป เพ อสะดวก ในการบ นท กบ ญช สหกรณ อาจใช ว ธ ร บร ก าไรข นต นขายผ อนช าระ ท งจ านวน เม อบ นท กขายผ อนช าระ หร อจะร บร ก าไรข นต นขายผ อนช าระตามจ านวนเง นท ได ร บช าระจากล กหน ขายผ อนช าระ ซ งเป นไปตามมาตรฐานการบ ญช ท ร บรอง ท วไป ท งน เม อสหกรณ เล อกร บร ด วยว ธ ใดให ถ อปฏ บ ต โดยสม าเสมอ เม อถ งก าหนดช าระเง นงวด และได ร บช าระเง นงวดค าผ อนช าระ แผนกบ ญช จะน าแฟ มล กหน ค าขายส นค าผ อนช าระ มาตรวจสอบจ านวนเง นงวดท จะต อง ได ร บช าระและจ ดท าใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ จ ดท าข นโดยจ ดให ม ส าเนา จ านวน 2 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ มอบให ล กค าผ ช าระเง น ส าเนาฉบ บท 1 มอบให แผนกบ ญช ใช เป นหล กฐานบ นท กบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 ต ดเล มไว เป นหล กฐาน และส งมอบใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ให แผนกการเง นร บเง นจากล กค า แผนกการเง น ได ร บใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ จากแผนกบ ญช พร อมร บเง นค างวดจากล กหน และมอบต นฉบ บใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ให ล กหน และมอบส าเนา ใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ให แผนกบ ญช และแผนกการเง นบ นท กรายงาน ร บเง นในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น แผนกบ ญช เม อได ร บส าเนาใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ให จ ดท าใบสร ปยอดรายร บประจ าว น บ นท กบ ญช โดย เดบ ต บ ญช เง นสด/เง นฝากธนาคาร เครด ต บ ญช ล กหน ขายผ อนช าระ และบ นท กรายการในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช ภาษ ขายท ย งไม ถ งก าหนดช าระ เครด ต บ ญช ภาษ ขาย และ เดบ ต บ ญช ดอกผลจากการขายผ อนช าระรอต ดบ ญช เครด ต บ ญช ดอกผลจากการขายผ อนช าระ

27 74 กรณ สหกรณ ร บร ก าไรข นต นจากการขายผ อนช าระตามจ านวนเง นท ได ร บช าระ จากล กหน ขายผ อนช าระ ให จ ดท าใบโอนบ ญช บ นท กในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช ก าไรข นต นจากการขายผ อนช าระรอต ดบ ญช เครด ต บ ญช ก าไรข นต นจากการขายผ อนช าระป ป จจ บ น ท ย งไม ได ร บเง น (กรณ เป นล กหน ขายผ อนช าระ ท เก ดข นในป ป จจ บ น) หร อ เครด ต บ ญช ก าไรข นต นจากการขายผ อนช าระป ก อน ท ได ร บเง นในป ป จจ บ น (กรณ เป นล กหน ขายผ อนช าระท ยกมาจากป ก อน ๆ) อน ง การปร บปร งบ ญช ร บร ก าไรข นต นจากการขายผ อนช าระ สหกรณ จะท าการ ปร บปร งบ ญช ณ ว นส นป ทางบ ญช ก ได และบ นท กในรายงานภาษ ขาย และบ ญช ย อยล กหน ค าขายส นค าผ อนช าระ พร อมท งผ านรายการไปบ ญช แยกประเภทท เก ยวข องด วย ส าหร บการขายผ อนช าระเม อครบก าหนดช าระเง นงวดแล ว แต ล กหน ย งไม สามารถ น าเง นมาช าระได เน องจากสหกรณ จดทะเบ ยนเป นผ ประกอบการเส ยภาษ ม ลค าเพ ม สหกรณ จะต องเป น ผ ร บภาระภาษ ขายโดยการทดลองจ ายภาษ ขายแทนล กหน ก อน โดยบ นท กในสม ดรายว นท วไป ด งน เดบ ต บ ญช ภาษ ขายรอเร ยกค น เครด ต บ ญช ภาษ ขาย และเข ยนอธ บายไว ในรายงานภาษ ขายว าเป นรายการภาษ ขาย เน องจากล กหน ขายผ อนช าระผ ดน ดช าระเง นงวด จ งม ได ออกใบก าก บภาษ และแสดงรายการบ ญช ภาษ ขายรอเร ยกค นไว ใน งบด ลหมวดส นทร พย หม นเว ยน เม อล กหน ขายผ อนช าระท ผ ดน ดช าระเง นงวด น าเง นมาช าระ ให บ นท กบ ญช ใน สม ดเง นสดร บ และสม ดรายว นท วไป โดย บ นท กในสม ดเง นสดร บ โดย เดบ ต บ ญช เง นสด/เง นฝากธนาคาร เครด ต บ ญช ล กหน ขายผ อนช าระ และบ นท กในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช ภาษ ขายท ย งไม ถ งก าหนดช าระ เครด ต บ ญช ภาษ ขายรอเร ยกค น เดบ ต บ ญช ดอกผลจากการขายผ อนช าระรอต ดบ ญช เครด ต บ ญช ดอกผลจากการขายผ อนช าระ

28 75 ส าหร บสหกรณ ท ร บร ก าไรข นต นจากการขายผ อนช าระตามจ านวนเง นท ได ร บ ช าระจากล กหน ขายผ อนช าระ ให จ ดท าใบโอนบ ญช บ นท กในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช ก าไรข นต นจากการขายผ อนช าระรอต ดบ ญช เครด ต บ ญช ก าไรข นต นจากการขายผ อนช าระ ป ป จจ บ นท ย งไม ได ร บเง น (กรณ เป นล กหน ขายผ อนช าระ ท เก ดข นในป ป จจ บ น) เครด ต บ ญช ก าไรข นต นจากการขายผ อนช าระป ก อน ท ได ร บเง นในป ป จจ บ น (กรณ เป นล กหน ขายผ อนช าระ ท ยกมาจากป ก อน ๆ) 10. การขายส นค าเช าซ อ (แผนภาพทางเด นเอกสารหมายเลข 9 ในหน า 233) การขายส นค าเช าซ อม ล กษณะการจ ดการเช นเด ยวก นก บการขายผ อนช าระ ซ งได กล าวไว ในเบ องต นแล ว เพ ยงแต ล กษณะของประเภทส นค าท ขายเช าซ อ ได แก เคร องคอมพ วเตอร รถยนต บ าน ฯลฯ เป นต น นอกจากน นส งท แตกต างก บการขายผ อนช าระอ กประการ ค อ การขายแบบเช าซ อจะม ล กษณะก าหนดให ม การจ ายเง นค าส นค าเป นจ านวนหน งในว นท าส ญญาซ อขายเช าซ อและจ านวนท เหล อ ให ล กค าผ อนช าระเง นรายเด อน ๆ ละเท า ๆ ก น ว ธ ปฏ บ ต เก ยวก บทางเด นเอกสารและการบ นท กบ ญช ม ด งน แผนกขาย จ ดท าส ญญาขายเช าซ อแล วส งให ผ จ ดการลงลายม อช ออน ม ต การขายเช าซ อ โดยผ ซ อจะต องท าความเข าใจในส ญญาขาย รวมท งการส งช าระหน เง นงวดและ จ ดส งส ญญาขายเช าซ อให ก บผ จ ดการพ จารณาลงนามอน ม ต ส ญญาการขาย เช าซ อน จ ดท าข นโดยจ ดให ม ส าเนาจ านวน 1 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ มอบให แผนกบ ญช ใช เป นหล กฐานในการบ นท กบ ญช ส าเนา มอบให ล กค าเก บไว เป นหล กฐานในการช าระเง นค าส นค า ผ จ ดการ ตรวจสอบรายละเอ ยดในส ญญาขายเช าซ อว าถ กต อง จ งลงลายม อช อในส ญญา แล วส งส ญญาขายเช าซ อกล บค นให แผนกขายด าเน นการต อไป แผนกขาย น าส ญญาขายเช าซ อท ได ร บอน ม ต แล วจากผ จ ดการ มาจ ดท าใบเสร จร บเง น/ ใบก าก บภาษ ส าหร บสหกรณ ร านค าท จดทะเบ ยนภาษ ม ลค าเพ ม เพ อร บช าระ เง นสดบางส วนหร อท เร ยกว า เง นดาวน ใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ จ ดท าข น โดยจ ดให ม ส าเนาจ านวน 2 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ มอบให ล กค าผ ช าระเง นค าส นค า ส าเนาฉบ บท 1 มอบให แผนกบ ญช ใช เป นหล กฐานในการบ นท กบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 ต ดเล มไว เป นหล กฐาน

29 76 เม อแผนกขายจ ดท าเอกสารเสร จเร ยบร อยแล ว ส งให แผนกการเง นร บเง นสดช าระ เง นดาวน และมอบส นค าพร อมต นฉบ บ ใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ และส าเนา ส ญญาขายเช าซ อให ล กค า แผนกการเง น ได ร บส าเนาใบเสร จร บเง นฉบ บท ต ดเล ม เพ อจ ดท ารายงานส นค าและว ตถ ด บ แผนกบ ญช ได ร บต นฉบ บส ญญาขายเช าซ อและส าเนาใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ แล ว จ ดท าใบสร ปยอดรายร บประจ าว นและใบโอนบ ญช บ นท กบ ญช ในสม ดเง นสดร บ และสม ดรายว นท วไป บ นท กบ ญช เง นดาวน ท ได ร บในสม ดเง นสด โดย เดบ ต บ ญช เง นสด เครด ต บ ญช ขายเช าซ อ บ ญช ภาษ ขาย และในสม ดรายว นท วไป บ นท กบ ญช โดย เดบ ต บ ญช ล กหน ขายเช าซ อ เครด ต บ ญช ขายเช าซ อ บ ญช ดอกผลจากการขายเช าซ อรอต ดบ ญช บ ญช ภาษ ขายท ย งไม ถ งก าหนดช าระ และบ นท กก าไรข นต นขายเช าซ อท ย งไม ได ร บเง นในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช ก าไรข นต นขายเช าซ อป ป จจ บ นท ย งไม ได ร บเง น เครด ต บ ญช ก าไรข นต นขายเช าซ อรอต ดบ ญช ท งน ให ผ านรายการไปบ ญช แยกประเภทในสม ดบ ญช แยกประเภทท วไปและบ ญช ย อย ล กหน เช าซ อ และนอกจากน ณ ว นส นเด อนสหกรณ ร านค าควรจ ดท ารายงานภาษ ขาย รายละเอ ยด ล กหน เช าซ อค างส งเง นงวด เม อถ งก าหนดช าระเง นงวดต อ ๆ ไป แผนกบ ญช จะน าแฟ มล กหน เช าซ อมาตรวจสอบรายละเอ ยดจ านวนงวดท จะต องช าระเป น จ านวนเง นเท าใด และจ ดท าใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ มอบให แผนกการเง นร บ ช าระหน จากล กหน ใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ จ ดท าข นโดยจ ดให ม ส าเนา จ านวน 2 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ มอบให ล กหน เช าซ อผ ช าระเง นงวด ส าเนาฉบ บท 1 มอบให แผนกบ ญช ใช เป นหล กฐานในการบ นท กบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 ต ดเล มไว เป นหล กฐาน

30 77 แผนกการเง น ร บใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ แล วร บเง นงวดช าระหน จากล กหน เช าซ อ แล วมอบ ต นฉบ บใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ให แก ล กหน เช าซ อผ ช าระเง น พร อมส งส าเนา ให แผนกบ ญช และบ นท กรายการร บเง นในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น แผนกบ ญช เม อได ร บใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ จากแผนกการเง นให จ ดท าใบสร ปยอด รายร บประจ าว น บ นท กบ ญช ด งน บ นท กบ ญช ในสม ดเง นสด โดย เดบ ต บ ญช เง นสด เครด ต บ ญช ล กหน ขายเช าซ อ และจ ดท าใบโอนบ ญช บ นท กรายการในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช ดอกผลเช าซ อรอต ดบ ญช บ ญช ภาษ ขายท ย งไม ถ งก าหนดช าระ เครด ต บ ญช ดอกผลจากการขายเช าซ อ บ ญช ภาษ ขาย และนอกจากน น ส าหร บสหกรณ ท ร บร ก าไรข นต นขายเช าซ อตามจ านวนเง นท ได ร บช าระ จากล กหน เช าซ อให จ ดท าใบโอนบ ญช บ นท กในสม ดรายว นท วไป บ นท กการร บร ก าไรข นต นขายเช าซ อ ตามเง นงวดช าระหน ด งน เดบ ต บ ญช ก าไรข นต นขายเช าซ อรอต ดบ ญช เครด ต บ ญช ก าไรข นต นขายเช าซ อป ป จจ บ น ท ย งไม ได ร บเง น (กรณ เป นล กหน ขายเช าซ อ ท เก ดข นในป ป จจ บ น) หร อ เครด ต บ ญช ก าไรข นต นขายเช าซ อป ก อน ท ได ร บเง นในป ป จจ บ น (กรณ เป นล กหน ขายเช าซ อท ยกมาจากป ก อน) อน ง ก าไรข นต นขายเช าซ อรอต ดบ ญช สหกรณ ท าการปร บปร งรายการบ ญช ณ ว นส นป ทางบ ญช ก ได โดยจะต องทราบอ ตราก าไรข นต น เพ อค านวณจากจ านวนเง นท ได ร บช าระจากล กหน เช าซ อ และให ผ านรายการไปบ ญช ย อยล กหน เช าซ อ และบ ญช แยกประเภทท วไปในสม ดบ ญช แยกประเภทท วไป และจ ดท ารายงานภาษ ขาย รวมท งรายละเอ ยดล กหน เช าซ อค างส งเง นงวด หากกรณ ท ถ งว นครบก าหนดช าระเง นงวดแต ละงวดแต ล กหน เช าซ อก ม ได น าเง นมาช าระ ค างวดเช าซ อ เช นน สหกรณ ร านค าจะต องน าส งภาษ ขายแทนล กหน เช าซ อก อน ด งน นจ งให ปร บปร งบ ญช ในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช ภาษ ขายรอเร ยกค น เครด ต บ ญช ภาษ ขาย

31 78 และเม อจ ดท ารายงานภาษ ขายเข ยนอธ บายว า ภาษ ขายจ ายแทนเน องจากล กหน เช าซ อผ ด น ดช าระเง นประจ างวด ส าหร บภาษ ขายรอเร ยกค น ให แสดงรายการไว ในงบด ลภายใต ห วข อส นทร พย หม นเว ยน ต อมาหากล กหน เช าซ อมาช าระหน จ งโอนบ ญช ภาษ ขายรอเร ยกค นไปลดยอดบ ญช ภาษ ขาย ท ย ง ไม ถ งก าหนดช าระ และเม อล กหน ท ผ ดน ดช าระเง น น าเง นงวดมาช าระหน แผนกบ ญช จ ดท าใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ระบ จ านวนเง นท ได ร บช าระหน ส งให แผนก การเง น ร บเง นจากล กหน และแผนกบ ญช ได ร บส าเนาใบเสร จร บเง น/ใบก าก บ ภาษ บ นท กบ ญช ในสม ดเง นสดและสม ดรายว นท วไป ด งน เดบ ต บ ญช เง นสด เครด ต บ ญช ล กหน ขายเช าซ อ และบ นท กในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช ดอกผลขายเช าซ อรอต ดบ ญช บ ญช ก าไรข นต นขายเช าซ อรอต ดบ ญช (ถ าม ) บ ญช ภาษ ขายท ย งไม ถ งก าหนดช าระ เครด ต บ ญช ดอกผลขายเช าซ อ บ ญช ภาษ ขายรอเร ยกค น บ ญช ก าไรข นต นขายเช าซ อป ป จจ บ นท ย งไม ได ร บเง น หร อ บ ญช ก าไรข นต นขายเช าซ อป ก อนท ได ร บเง นในป ป จจ บ น กรณ ล กหน ขายผ อนช าระ/ขายเช าซ อ น าเง นมาช าระหน ก อนก าหนด ให บ นท กบ ญช ด งน 1. บ นท กการร บเง นช าระหน โดย เดบ ต บ ญช เง นสด เครด ต บ ญช ล กหน ขายผ อนช าระ/เช าซ อ 2. บ นท กรายการปร บปร งบ ญช ในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช ดอกผลขายผ อนช าระ/เช าซ อรอต ดบ ญช บ ญช ภาษ ขายท ย งไม ถ งก าหนดช าระ เครด ต บ ญช ดอกผลขายเช าซ อ/ขายผ อนช าระ บ ญช ภาษ ขาย และ เดบ ต บ ญช ก าไรข นต นขายเช าซ อรอต ดบ ญช เครด ต บ ญช ก าไรข นต นขายเช าซ อป ป จจ บ นท ย งไม ได ร บเง น หร อ บ ญช ก าไรข นต นขายเช าซ อป ก อนท ได ร บเง นในป ป จจ บ น

32 79 อน ง หากสหกรณ ลดดอกเบ ยขายผ อนช าระ/เช าซ อให ล กหน เม อบ นท กร บเง นจากล กหน ขายผ อนช าระ/เช าซ อเร ยบร อยแล ว ให ปร บปร งดอกเบ ยขายผ อนช าระ/เช าซ อรอต ดบ ญช และบ ญช ภาษ ขาย ท ย งไม ถ งก าหนดช าระท ย งคงค างบ ญช อย โดยบ นท กในสม ดรายว นท วไป ด งน เดบ ต บ ญช ดอกผลขายผ อนช าระ/เช าซ อรอต ดบ ญช บ ญช ภาษ ขายท ย งไม ถ งก าหนดช าระ เครด ต บ ญช ล กหน ขายผ อนช าระ/เช าซ อ การย ดค นส นค า กรณ ขายผ อนช าระ/ขายเช าซ อ ได ก าหนดให ม เง อนไขเก ยวก บการย ดส นค าค นจาก ล กหน กรณ ล กหน ผ ดน ดช าระหน เป นจ านวนก งวด โดยก าหนดไว อย างช ดเจนในส ญญาเช นน เม อสหกรณ ย ดส นค าค นจากล กหน ให สหกรณ บ นท กบ ญช ส นค าย ดค นรอการขาย โดยบ นท กรายการในสม ดรายว น ท วไป ด งน 1. ให โอนป ดบ ญช เก ยวก บการขายผ อนช าระ/เช าซ อท กบ ญช โดยบ นท กรายการในสม ด รายว นท วไป ด งน เดบ ต บ ญช ก าไรข นต นขายผ อนช าระ/เช าซ อรอต ดบ ญช (ถ าม ) บ ญช ดอกผลขายผ อนช าระ/เช าซ อรอต ดบ ญช บ ญช ภาษ ขายท ย งไม ถ งก าหนดช าระ เครด ต บ ญช ล กหน ขายผ อนช าระ/เช าซ อ บ ญช ภาษ ขายรอเร ยกค น 2. บ นท กส นค าย ดค นรอการขาย โดยบ นท กม ลค าเท าก บล กหน ขายผ อนช าระ/เช าซ อ คงเหล อหล งจากได โอนปร บปร งบ ญช เก ยวก บการขายผ อนช าระ/เช าซ อท กบ ญช ตาม 1 เร ยบร อยแล ว โดย เดบ ต บ ญช ส นค าย ดค นรอการขาย เครด ต บ ญช ล กหน ขายผ อนช าระ/เช าซ อ หาก ณ ว นส นป ส นค าย ดค นรอการขายย งคงเหล อ ให สหกรณ ต ราคาส นค าย ดค นรอการ ขายแบบว ธ การต ราคาส นค าคงเหล อ รวมท งให ม ว ธ การบ นท กบ ญช เช นเด ยวก นด วย ต วอย าง การบ นท กบ ญช เก ยวก บการขายผ อนช าระ ร านสหกรณ ขว ญใจสมาช ก จ าก ด เป ดแผนกขายส นค าผ อนช าระโดยขายผ อนช าระเคร อง คอมพ วเตอร ในราคาขายเง นสด 51,900 บาท ภาษ ขายอ ตรา 7% เป นจ านวนเง น 3,633 บาท รวมเป นเง น ท งส นเท าก บ 55,533 บาท อ ตราดอกเบ ย 18% ต อป ให ผ อนช าระเป นระยะเวลา 12 เด อน เคร อง คอมพ วเตอร ม ราคาท น 45,000 บาท ไม ม การวางเง นดาวน และสหกรณ เล อกว ธ บ นท กบ ญช ด วยการร บร ก าไรข นต นท งจ านวนเม อบ นท กยอดขายผ อนช าระ

33 80 ว นท 1 กรกฎาคม 2549 สหกรณ ขายเคร องคอมพ วเตอร โดยว ธ การผ อนช าระให แก สมาช ก ค อ นายทอง อ มบ ญ ตามส ญญาขายผ อนช าระ เลขท 10/2549 จ านวน 1 เคร อง ราคารวมภาษ ม ลค าเพ ม เป นจ านวนเง น 65,529 บาท โดยตกลงผ อนช าระเป นเวลา 12 เด อน เด อนละ 5, บาท ว นท 30 กรกฎาคม 2549 สหกรณ ได ร บช าระค าขายส นค าขายผ อนช าระเป นจ านวน 5, บาท ว นท 30 ส งหาคม 2549 สหกรณ ได ร บช าระค าขายส นค าขายผ อนช าระเป นจ านวน 5, บาท ว นท 30 ก นยายน นายทอง อ มบ ญ ม ได ส งเง นช าระค างวดส นค าขายผ อนช าระ - สหกรณ ต องจ ายภาษ ขายแทนนายทอง อ มบ ญ จ านวน บาท การบ นท กบ ญช ว นท 1 กรกฎาคม 2549 เดบ ต บ ญช ล กหน ขายผ อนช าระ 65,529 เครด ต บ ญช ขายผ อนช าระ 51,900 บ ญช ดอกผลขายผ อนช าระรอต ดบ ญช 9, บ ญช ภาษ ขายท ย งไม ได ร บเง น 4, (บ นท กล กหน ขายผ อนช าระตามส ญญา เลขท 10/2549) ว นท 30 กรกฎาคม 2549 เดบ ต บ ญช เง นสด 5, เครด ต บ ญช ล กหน ขายผ อนช าระ 5, (ร บช าระค างวดขายผ อนช าระจากล กหน ) และบ นท กการโอนบ ญช ต าง ๆ ท เก ยวก บล กหน ขายผ อนช าระ โดย เดบ ต บ ญช ดอกผลขายผ อนช าระรอต ดบ ญช 1, บ ญช ภาษ ขายท ย งไม ถ งก าหนดช าระ เครด ต บ ญช ดอกผลขายผ อนช าระ 1, บ ญช ภาษ ขาย ว นท 30 ส งหาคม 2549 เดบ ต บ ญช เง นสด 5, เครด ต บ ญช ล กหน ขายผ อนช าระ 5, (ร บช าระค างวดขายผ อนช าระจากล กหน )

34 และบ นท กการโอนบ ญช ต าง ๆ ท เก ยวก บล กหน ขายผ อนช าระ โดย เดบ ต บ ญช ดอกผลขายผ อนช าระรอต ดบ ญช 1, บ ญช ภาษ ขายท ย งไม ถ งก าหนดช าระ เครด ต บ ญช ดอกผลขายผ อนช าระ 1, บ ญช ภาษ ขาย ว นท 30 ก นยายน 2549 เดบ ต บ ญช ภาษ ขายรอเร ยกค น เครด ต บ ญช ภาษ ขาย

35 รายงานรายละเอ ยดรายการเคล อนไหวล กหน ขายผ อนช าระ เลข ส ญญาขาย ช าระต องวด ช าระ คงเหล อ ก าไร ทะเบ ยน ช อ - สก ล ผ อนช าระ ว น/เด อน/ป งวด จ านวนเง น ค าส นค า ดอกผล ภาษ ขาย ล กหน ขาย ค าส นค า ดอกผลขาย ภาษ ขายท ย ง ท ได ท ย งไม ได การค านวณดอกผล สมาช ก เลขท ท ผ อนช าระ ผ อนช าระต ดบ ญช ไม ได ร บเง น ร บเง น ร บเง น ขายผ อนช าระ 1 นายทอง อ มบ ญ 10/ /01/49 65, , , , /07/49 1 5, , , , , , , /78 X 9,342 = 1, /08/49 2 5, , , , , , , /78 X 9,342 = 1, , , , , , , , /78 X 9,342 = 1, , , , , , , , /78 X 9,342 = 1, , , , , , , /78 X 9,342 = , , , , , , /78 X 9,342 = , , , , , , /78 X 9,342 = , , , , , , /78 X 9,342 = , , , , , /78 X 9,342 = , , , , /78 X 9,342 = , , , , /78 X 9,342 = , , /78 X 9,342 = , , , , ว ธ ค านวณ ณ ว นท าส ญญาขายผ อนช าระ 2. ล กหน ขายผ อนช าระ = (51,900+9,342)+7%(51, ) = 65, ก าไรท ย งไม ได ร บเง น = 51,900-45, ดอกผลขายผ อนช าระ 12 เด อน พ จารณาข อม ลประกอบด งน จ านวนเง นผ อนต องวด = 65,529 /12 = 5, = 6, ค านวณดอกผลขายผ อนช าระ 18% ต อป 3. ภาษ ขายท ย งไม ได ร บเง น = 65,529 X 7 = 4, อ ตราก าไรข นต น = 6,900 X จ านวนท ขอผ อนช าระ 12 เด อน , ราคาขายเง นสด 51,900 บาท 4. ภาษ ขายต องวด = 5, X 7 = = % 1.4 ภาษ ขาย 7% 3,633 บาท 107 ก าไรท ได ร บเง นงวดท 1 = 13.29% X 3, รวมราคาขายรวมภาษ ม ลค าเพ ม = 55,333 บาท 5. ค านวณดอกผลรายเด อน = ดอกผลขายผ อนช าระ 12 เด อน = 51,900 X 12 X 18 = 9,342 หาผลรวมจ านวนเด อนจากส ตร (1+n) n = (1+12) 12 = 78 ** ไม ต องบ นท กบ ญช ก าไรข นต นขายผ อนช าระท ย งไม ได ร บเง น เน องจากเล อกร บร ก าไรข นต นคร งเด ยวท งจ านวน

36 การเบ กส นค าใช ไป เป นการเบ กส นค าท ม ไว เพ อขาย น าไปใช งานในส าน กงานสหกรณ ว ธ ปฏ บ ต การเบ กส นค าใช ไป (แผนภาพทางเด นเอกสารหมายเลข 10 ในหน า 235) ผ เบ ก จ ดท าใบเบ กส นค าโดยระบ รายละเอ ยดชน ดและจ านวนของส นค าท ต องการเบ ก โดยจ ดท าข นจ านวน 2 ฉบ บ ส งให ผ จ ดการลงลายม อช ออน ม ต แล วจ ดส งใบเบ ก ส นค า ด งน ต นฉบ บ ส งมอบให แผนกขายเป นหล กฐานในการขอร บส นค า และส งให แผนกบ ญช ใช เป นหล กฐานในการบ นท กบ ญช ส าเนา ต ดเล มไว เป นหล กฐานท แผนกขาย แผนกขาย ได ร บใบเบ กส นค าจากผ เบ ก ให ตรวจสอบก อนว าม การอน ม ต เร ยบร อยแล ว จ งจะ จ ายส นค าให ผ เบ กโดยให ผ เบ กลงลายม อช อผ ร บส นค าด วย และแผนกขายบ นท ก รายการในรายงานส นค าและว ตถ ด บ และส งเอกสารท งหมดให แผนกบ ญช แผนกบ ญช จ ดท าใบโอนบ ญช แนบไว หน าใบเบ กส นค า และเอกสารอ นท ได ร บจากแผนกขาย โดยจะตรวจสอบก อนว าม ผ ร บส นค าเร ยบร อยแล ว จ งบ นท กบ ญช ในสม ดรายว น ท วไป โดย เดบ ต บ ญช ค าใช จ าย... เครด ต บ ญช ส นค าเบ กใช เพ อการด าเน นงาน และให ผ านรายการบ ญช ต าง ๆ ไปย งบ ญช ท เก ยวข องในสม ดบ ญช แยกประเภท ท วไป และบ นท กรายละเอ ยดส นค าในรายงานส นค าและว ตถ ด บ โดยระบ ว าเป น รายการเบ กใช ส นค า อน ง การบ นท กบ ญช เบ กใช ส นค าท ม ได ถ อเป นการขายน จะเก ดข นในกรณ ท สหกรณ เบ ก ส นค า เพ อน ามาใช ในการด าเน นการของสหกรณ ร านค าเอง บ ญช ค าใช จ าย (ระบ ประเภท) ให ถ อเป นค าใช จ ายเฉพาะธ รก จน น ๆ ท เบ ก ส าหร บบ ญช ส นค าเบ กใช ให ถ อเป นรายการห กต นท นส นค าท ขายในงบต นท นขาย ซ งแสดงได ด งน ส นค าคงเหล อต นป บวก ซ อส นค า ค าขนส ง ห ก ส นค าเบ กใช ส นค าคงเหล อส นป ต นท นส นค าท ขาย

37 การให บร การเช าพ นท สหกรณ ร านค าบางแห งม พ นท ในร านเหล อเพ ยงพอท จะให บร การแก ผ ขายส นค า บางรายเช า หร อในบางคร งเก ดจากการให เช าพ นท ต งโชว ส นค า โดยผ ขอเช าพ นท จะต องท าการเจรจา ตกลงก บผ ม อ านาจในการต ดส นใจให เช าพ นท เช น ผ จ ดการ หร อ คณะกรรมการด าเน นการของสหกรณ เพ ออน ม ต ให เช าพ นท ว ธ ปฏ บ ต การให บร การเช าพ นท (แผนภาพทางเด นเอกสารหมายเลข 11 ในหน า 236) เม อม การอน ม ต ให เช าพ นท เพ อต งขายส นค า เช น ต สลากก นแบ งร ฐบาล ต ต งโชว ส นค า ฯลฯ เป นต น เม อถ งระยะเวลาเก บเง นค าเช าพ นท แผนกบ ญช จะจ ดท าหล กฐาน ด งน แผนกบ ญช จ ดท าใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ โดยจ ดให ม ส าเนาจ านวน 2 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ ส งมอบให ผ เช าพ นท เก บไว เป นหล กฐาน ส าเนาฉบ บท 1 ใช เป นหล กฐานในการบ นท กบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 ต ดเล มไว เป นหล กฐาน และจ ดส งต นฉบ บและส าเนาใบเสร จร บเง นให แผนกการเง นเก บเง นค าเช าพ นท แผนกการเง น ร บเง นค าเช าพ นท พร อมท งมอบต นฉบ บใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ให ผ จ ายเง น ค าเช า และบ นท กการร บเง นในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น และ ส งส าเนาเอกสารหล กฐานใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ให แผนกบ ญช แผนกบ ญช จ ดท าใบสร ปยอดรายร บประจ าว นแนบไว หน าใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ และบ นท กรายการในสม ดเง นสดร บ โดย เดบ ต บ ญช เง นสด เครด ต บ ญช รายได ค าเช าพ นท บ ญช ภาษ ขาย ให ผ านรายการบ ญช ต าง ๆ ไปย งบ ญช ท เก ยวข องในสม ดบ ญช แยกประเภทท วไป และจ ดรายงานภาษ ขาย 13. รายได จากการให บร การ เป นล กษณะของการจ ดให ม รายได อ กร ปแบบหน งของสหกรณ ร านค า ค อ การให บร การ เก ยวก บการร บจ างเข าปก เย บเล มเอกสาร ร บจ างถ ายเอกสาร ว ธ ปฏ บ ต เก ยวก บรายได จากการให บร การ (แผนภาพทางเด นเอกสารหมายเลข 12 ในหน า 237) แผนกขาย จ ดท าใบร บงานโดยเข ยนรายละเอ ยดของการร บงาน ว าม ขอบเขตของงาน อะไรบ าง เพ อแผนกขายจะได ร บไปด าเน นการให เสร จตามว ตถ ประสงค โดยจ ดให ใบร บงานม ส าเนาจ านวน 1 ฉบ บ ด งน

38 85 ต นฉบ บ ส งมอบให ล กค า ส าเนา ส งมอบให แผนกบ ญช เก บไว ในการออกเอกสารการร บเง น เม อล กค ามาขอร บงานท ตกลงว าจ างไว ก บแผนกขายของสหกรณ ให แผนกบ ญช ออก เอกสารการร บเง นค าบร การ แผนกบ ญช จ ดท าใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ โดยตรวจสอบก บแฟ มใบร บงานท เก บไว เพ อจ ดท าใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ โดยจ ดให ม ส าเนาจ านวน 2 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ ส งมอบให ล กค า ส าเนาฉบ บท 1 ใช เป นหล กฐานในการบ นท กบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 ต ดเล มไว เป นหล กฐาน แผนกการเง น ได ร บใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ จากแผนกบ ญช ร บเง นจากล กค า แล วบ นท ก การร บเง นในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น และส งต นฉบ บใบเสร จร บเง น/ ใบก าก บภาษ ให ล กค าน าไปร บของท ว าจ างไว ท แผนกขาย และส าเนาส งให แผนก บ ญช แผนกขาย ตรวจสอบใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ แล วส งมอบของท ให บร การเสร จ เร ยบร อยแล วให ล กค าตรวจด และร บไป แผนกบ ญช จ ดท าใบสร ปยอดรายร บประจ าว นแนบไว หน าใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ แล วบ นท กบ ญช ในสม ดเง นสดร บ โดย เดบ ต บ ญช เง นสด เครด ต บ ญช รายได ค าบร การ - ถ ายเอกสาร - เข าปกเย บเล ม - จ ดพ มพ เอกสาร ฯลฯ เครด ต บ ญช ภาษ ขาย ให ผ านรายการบ ญช ต าง ๆ ไปย งบ ญช ท เก ยวข องในสม ดบ ญช แยกประเภทท วไป และจ ดท ารายงานภาษ ขาย 14. การจ ายค าส งเสร มการขาย เป นล กษณะของการช วยสน บสน นให การขายส นค าในสหกรณ ร านค าขายได จ านวน มากข น สามารถแข งข นทางการค าก บธ รก จอ นท ม ล กษณะการขายส นค าเช นเด ยวก นก บสหกรณ ร านค า ซ งในส วนน สหกรณ จะม ภาระค าใช จ ายท เร ยกว า ค าส งเสร มการขาย ได แก

39 86 - การแจกค ปองเง นสดตามยอดขาย - การต งรางว ลส นค าเพ อจ บสลากช งรางว ล - การแถมส นค า - การจ ดส นค าเพ อสมนาค ณแก ล กค า ล กษณะการบ นท กบ ญช ให บ นท กเป นค าใช จ ายส งเสร มการขาย และหากสหกรณ ต อง จ ดซ อส นค ามาเพ อการส งเสร มการขายโดยเฉพาะ หากจดทะเบ ยนภาษ ม ลค าเพ ม สหกรณ ร านค าจะต อง บ นท กภาษ ซ อให ส มพ นธ ก บค าใช จ ายส งเสร มการขาย และต องพ จารณาว าการจ ดรายการส งเสร มการขายน น ถ อเป นม ลค าฐานภาษ ท ต องน าไปค านวณภาษ ขายหร อไม หร อได ร บการยกเว น การบ นท กบ ญช จะแสดงให เห นตามล กษณะของค าใช จ ายส งเสร มการขาย ด งน 14.1 การแจกค ปองส วนลดเง นสดตามยอดขาย เป นล กษณะของการจ งใจล กค าให ซ อส นค าถ ง ยอดขายจ านวนหน งท สหกรณ ร านค า ต งไว ส าหร บการแจกค ปองส วนลดเง นสด ซ งล กค าสามารถน ามา ช าระค าส นค าแทนเง นสดได เช นน ขณะร บเง นค าขายส นค าจากล กค าจะได ร บเง นสดจ านวนหน ง และ ค ปองเง นสดอ กจ านวนหน ง พน กงานขายจะต องออกใบเสร จร บเง นด วยราคาขายส นค าก อนภาษ ม ลค าเพ ม ห กด วยค ปองส วนลดเง นสด แล วจ งค านวณภาษ ม ลค าเพ มตามอ ตราท ก าหนด เดบ ต บ ญช เง นสด เครด ต บ ญช ขายส นค า เครด ต บ ญช ภาษ ขาย (จ านวนเง นสดท บ นท ก = จ านวนเง นสด - ค ปองส วนลดเง นสด) 14.2 การต งรางว ลส นค าเพ อจ บฉลากช งรางว ล เป นว ธ การส งเสร มการขายว ธ หน ง โดยรางว ล ส นค าสหกรณ อาจจ ดหามาได 2 ทาง ค อ 1. เบ กจากคล งส นค าของสหกรณ ร านค าเอง 2. ซ อมาเพ อช งรางว ลโดยเฉพาะ กรณ ท 1 เบ กจากคล งส นค า เป นส นค าท สหกรณ ร านค าม จ าหน ายให แก ล กค าเป นปกต อย แล ว เช น พ ดลม ท ว ฯลฯ เป นต น การบ นท กรายการบ ญช ให บ นท กในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช ค าใช จ ายส งเสร มการขาย เครด ต ส นค าเบ กใช เพ อการด าเน นงาน การเบ กส นค ามาใช ในก จการท อย ในระบบภาษ ม ลค าเพ มด วยก น สหกรณ ม ต อง ถ อเป นการขาย จ งไม ต องเส ยภาษ ขาย หากการเบ กใช เป นไปตามข อก าหนดในประมวลร ษฎากร กรณ ท 2 ซ อมาเพ อให ล กค าช งรางว ล เป นส นค าท สหกรณ ร านค าต องจ ดหาซ อมาเพ อ น ามาให ล กค าช งรางว ล เป นการส งเสร มการขายท ช กจ งให ล กค าซ อส นค าในร านสหกรณ มากข น ส นค าท จ ดหามาอาจได แก รถยนต เคร องคอมพ วเตอร ฯลฯ เป นต น ให บ นท กรายการในสม ดเง นสดจ าย โดย

40 87 เดบ ต บ ญช ค าใช จ ายส งเสร มการขาย บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช เง นสด หร อ บ ญช เง นฝากธนาคาร และเม อแจกรางว ลให ล กค า สหกรณ ท จดทะเบ ยนภาษ ม ลค าเพ มจะต องบ นท ก บ ญช ภาษ ขายจากม ลค าของส นค าท แจกรางว ลด วย แต ม ต องออกใบก าก บภาษ เน องจากม ได ค ดม ลค า ส นค า 14.3 การแถมส นค า เป นล กษณะของการจ งใจล กค าอ กว ธ หน ง เช น แถมแก วน า 1 ใบ แถมร ม 1 ค น เป นต น ล กษณะของส นค าท น ามาแถม อาจจะขอเบ กจากส นค าท สหกรณ ม ขายอย โดยปกต หร อ จ ดซ อมาเพ อแถมโดยเฉพาะ ว ธ การบ นท กบ ญช เช นเด ยวก นก บ 14.2 และหากการน าส นค ามาแถมม ม ลค าไม เก นจ านวนเง นค าส นค าท ขาย สหกรณ ไม ต องน าส งภาษ ขายส าหร บส นค าแถม ว ธ บ นท กบ ญช ให ปฏ บ ต ด งน 1. กรณ สหกรณ เบ กส นค าท ม เพ อขายน ามาแถม ให บ นท กบ ญช ในสม ดรายว นท วไป โดย เดบ ต บ ญช ค าใช จ ายส งเสร มการขาย เครด ต บ ญช ส นค าเบ กใช เพ อการด าเน นงาน และให บ นท กทะเบ ยนค มส นค า หร อรายงานส นค าและว ตถ ด บ โดยเข ยนอธ บายไว ด วยว า น าไปแถม ท งน สหกรณ จะต องค าน งถ งม ลค าของแถมจะต องไม เก นม ลค าของส นค าท ซ อ หาก ม ลค าส นค าท แถมไม เป นไปตามเง อนไขท กรมสรรพากรก าหนด จะถ อเป นการขายและน าส งภาษ ขาย 2. กรณ สหกรณ จ ดซ อมาเพ อแถม ให บ นท กบ ญช แยกเป น 2 ข นตอน ด งน 2.1 เม อซ อของมาเพ อแถม ให บ นท กบ ญช ในสม ดเง นสดหร อสม ดรายว นท วไป แล วแต กรณ โดย เดบ ต บ ญช ของแถม บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช เง นสด หร อ บ ญช เง นฝากธนาคาร และบ นท กทะเบ ยนค มของแถม แยกไว ต างหากจากทะเบ ยนค มส นค า 2.2 เม อเบ กของแถมน าไปแถมให ล กค า ให บ นท กทะเบ ยนของแถม บ ญช ของแถมม ล กษณะเช นเด ยวก นก บบ ญช เคร องเข ยนแบบพ มพ ถ อเป น ส นทร พย หม นเว ยน ส นป ทางบ ญช ให ตรวจน บของแถมคงเหล อ และต ราคาด วยราคาท น บ นท กของแถมท น าไปแถมให ล กค าเป นค าใช จ าย ประเภทค าส งเสร มการขาย โดยบ นท กรายการในสม ดรายว นท วไป ด งน เดบ ต บ ญช ค าใช จ ายส งเสร มการขาย เครด ต บ ญช ของแถม

41 ร บค าห นและรายได ค าธรรมเน ยมแรกเข า สหกรณ ร านค าได ร บเง นท นด าเน นงานส วนหน งมาจากค าห นของสมาช กและสมาช กได ส ทธ ในการเป นสมาช กเม อท าธ รก จโดยการซ อส นค าจากสหกรณ ร านค า สมาช กจะได ร บเง นเฉล ยค นตาม ส วนของธ รก จ ส าหร บเง นค าห นท สมาช กถ อ สมาช กจะได ร บผลตอบแทนในร ปของเง นป นผล ส าหร บรายได ค าธรรมเน ยมแรกเข า สหกรณ ควรจ ดท าใบเสร จร บเง นเพ อร บรายได ค าธรรมเน ยมแรกเข า โดยจ ดท าใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ เพ อร บช าระค าธรรมเน ยมแรกเข า เน องจาก รายได ค าธรรมเน ยมแรกเข าตามประมวลร ษฎากร จะต องเส ยภาษ ม ลค าเพ มด วย ว ธ ปฏ บ ต เก ยวก บการร บเง นค าห นและรายได ค าธรรมเน ยมแรกเข า (แผนภาพทางเด น เอกสารหมายเลข 13 ในหน า 238) แสดงการแบ งแยกหน าท และการบ นท กบ ญช ด งน แผนกบ ญช เม อสมาช กแจ งความจ านงขอสม ครสมาช ก และขอช าระค าห นพร อมรายได ค าธรรมเน ยมแรกเข า แผนกบ ญช จะจ ดท าใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ร บช าระ ค าห น และรายได ค าธรรมเน ยมแรกเข า ใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ จ ดท าข น โดยจ ดให ม ส าเนา 2 ฉบ บ ด งน ต นฉบ บ มอบให สมาช กเก บไว เป นหล กฐาน ส าเนาฉบ บท 1 ใช เป นหล กฐานประกอบการลงบ ญช ส าเนาฉบ บท 2 ต ดเล มไว เป นหล กฐาน แผนกการเง น ร บใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ ร บเง นจากสมาช ก และมอบต นฉบ บใบเสร จร บเง น /ใบก าก บภาษ ให แก สมาช ก และแผนกการเง นบ นท กรายการร บเง นในรายงานฐานะ เง นสดคงเหล อประจ าว น และส งส าเนาใบเสร จร บเง น/ในก าก บภาษ ให แผนกบ ญช แผนกบ ญช จ ดท าใบสร ปยอดรายร บประจ าว นแนบไว หน าส าเนาใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ และบ นท กรายการในสม ดเง นสด ด งน เดบ ต บ ญช เง นสด เครด ต บ ญช ท นเร อนห น บ ญช รายได ค าธรรมเน ยมแรกเข า บ ญช ภาษ ขาย และให ผ านรายการไปบ นท กรายละเอ ยดในทะเบ ยนสมาช กและห น และ ณ ว นส นเด อนผ านรายการไปสม ดบ ญช แยกประเภทท วไปในบ ญช ท นเร อนห น และรายได ค าธรรมเน ยม แรกเข า และบ ญช ภาษ ขาย พร อมท งจ ดท ารายงานภาษ ขายด วย นอกจากน แผนกบ ญช จะรวบรวม รายช อสมาช กเข าใหม เสนอคณะกรรมการด าเน นการอน ม ต การเป นสมาช ก

42 การจ ายค นค าห น (แผนภาพทางเด นเอกสารหมายเลข 14 ในหน า 239) เม อสมาช กต องการขอลาออกจากสหกรณ ร านค า สมาช กจะย นใบลาออกต อแผนกบ ญช โดยแผนกบ ญช จะรวบรวมใบลาออกเสนอท ประช มคณะกรรมการด าเน นการอน ม ต ให ลาออกได แผนก บ ญช จะได ด าเน นการต อไป แผนกบ ญช จ ดท าใบเบ กเง น สร ปหน าใบลาออกของสมาช กรายท ได ร บอน ม ต ให ลาออกจากท ประช มคณะกรรมการด าเน นการ และเสนอให ผ จ ดการลงนามอน ม ต ให จ ายเง น ค นค าห นแก สมาช กได แผนกการเง น ได ร บใบเบ กเง นและใบลาออกท ได ร บการอน ม ต จากผ จ ดการ เพ อเตร ยมจ ายเง น ค าห นค นให สมาช ก โดยให สมาช กลงลายม อช อผ ร บเง นในใบเบ กเง น และบ นท ก การจ ายเง นในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น แล วจ งจ ดส งเอกสาร ใบเบ กเง นและใบลาออกของสมาช กให แผนกบ ญช แผนกบ ญช จ ดท าใบสร ปยอดรายจ ายประจ าว น แนบไว หน าใบเบ กเง นและใบลาออก แล ว บ นท กรายการในสม ดเง นสดจ าย โดย เดบ ต บ ญช ท นเร อนห น เครด ต บ ญช เง นสด และให ผ านรายการไปบ นท กการจ ายค นค าห นในทะเบ ยนสมาช กและการถ อห น ส าหร บในว นส นเด อนให ผ านรายการไปสม ดบ ญช แยกประเภทท วไปในบ ญช ท นเร อนห น 17. การน าเง นฝากธนาคาร เง นรายได ท สหกรณ ร านค าได ร บจากการขายส นค า จะต องน าฝากธนาคาร และเหล อ เป นเง นสดในม อเก บร กษาไว ในต น รภ ยจ านวนหน ง ว ธ ปฏ บ ต การน าเง นฝากธนาคาร (แผนภาพทางเด นเอกสารหมายเลข 15 ในหน า 240) ม การแบ งแยกหน าท และการบ นท กบ ญช ด งน แผนกการเง น จ ดท าใบน าฝากธนาคาร โดยจ ดให ม ส าเนา 1 ฉบ บ ส งให ผ จ ดการลงช อและ ตรวจสอบจ านวนเง นน าฝากธนาคาร และส งกล บให แผนกการเง นน าเง นไปฝาก ธนาคาร และจ ดส งส าเนาใบน าฝากธนาคารให แผนกบ ญช โดยแผนกการเง น บ นท กรายการน าเง นฝากธนาคารในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น แผนกบ ญช จ ดท าใบสร ปยอดรายจ ายประจ าว นแนบไว หน าส าเนาใบน าฝากธนาคาร และ บ นท กบ ญช ในสม ดเง นสดจ าย โดย เดบ ต บ ญช เง นฝากธนาคาร เครด ต บ ญช เง นสด

43 90 และผ านรายการไปสม ดบ ญช แยกประเภทท วไป ในบ ญช เง นฝากธนาคาร โดย เป ดบ ญช เง นฝากธนาคารแยกออกตามประเภทบ ญช และเลขท บ ญช ท งน แผนกบ ญช ควรตรวจสอบ ยอดคงเหล อบ ญช เง นฝากธนาคารก บยอดคงเหล อตามสม ดค ฝากธนาคารท แผนกการเง นเก บร กษา ไว บ างและในกรณ บ ญช กระแสรายว นท ใช เช คในการถอน สหกรณ ควรจ ดท างบพ ส จน ยอดเง นฝากธนาคาร ท กว นส นเด อน หากม ยอดไม ตรงก บธนาคารควรร บหาสาเหต และปร บปร งบ ญช ให ถ กต อง 18. การถอนเง นฝากธนาคาร ในกรณ ท สหกรณ ร านค าพ จารณาแล วเห นว า เง นสดในม อม ไม เพ ยงพอต อการใช จ าย อาจจะขอถอนเง นฝากธนาคารมาเก บไว ใช ในการด าเน นธ รก จ ว ธ ปฏ บ ต การถอนเง นฝากธนาคาร (แผนภาพทางเด นเอกสารหมายเลข 16 ในหน า 241) ม การแบ งแยกหน าท และการบ นท กบ ญช ด งน แผนกการเง น จ ดท าใบถอนเง นฝากธนาคารพร อมส าเนา 1 ฉบ บ พร อมสม ดค บ ญช เง นฝาก ธนาคารระบ จ านวนเง นท ต องการถอน แล วส งให ผ จ ดการและกรรมการ ด าเน นการผ ม อ านาจลงนามในใบถอนเง นลงลายม อช อผ ขอถอน และส งกล บค น ให แผนกการเง น น าไปถอนเง นจากธนาคาร และบ นท กการร บเง นสดจากการถอน เง นฝากธนาคารในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น และส งส าเนาใบถอน เง นฝากธนาคารหร อสม ดค บ ญช เง นฝากธนาคารให แผนกบ ญช แผนกบ ญช จ ดท าใบสร ปยอดรายร บประจ าว นแนบไว หน าใบถอนเง นฝากธนาคาร และบ นท ก รายการบ ญช ในสม ดเง นสดร บ โดย เดบ ต บ ญช เง นสด เครด ต บ ญช เง นฝากธนาคาร และให ผ านรายการไปสม ดบ ญช แยกประเภทท วไป โดยเครด ตบ ญช เง นฝาก ธนาคาร และควรตรวจสอบยอดบ ญช เง นฝากธนาคารคงเหล อให ถ กต องตรงก บสม ดค บ ญช เง นฝากธนาคาร ท แผนกการเง นเก บร กษาไว และจ ดท างบพ ส จน ยอดเง นฝากธนาคารด วย 19. การจ ายค าใช จ ายต าง ๆ ในการจ ายค าใช จ ายต าง ๆ เช น ค าเบ ยเล ยงพาหนะ ค าเคร องเข ยนแบบพ มพ ค าไปรษณ ย ค าไฟฟ า ฯลฯ ม ล กษณะของการแบ งแยกหน าท และการบ นท กบ ญช (แผนภาพทางเด น เอกสารหมายเลข 17 ในหน า 242) ด งน แผนกบ ญช จ ดท าใบเบ กเง น กรณ ท ไม ม หล กฐานการร บเง น เช น ค าเบ ยเล ยง ค าพาหนะ หร อ อาจจะจ ดท าใบเบ กเง นแนบสร ปหน าใบเสร จร บเง น ค าใช จ ายต าง ๆ เสนอให ผ จ ดการอน ม ต และส งมาไว ท แผนกการเง นเพ อจ ายเง น

44 91 แผนกการเง น เม อได ร บหล กฐานการจ ายเง นค อใบเบ กเง น พร อมใบเสร จร บเง นค าใช จ ายต าง ๆ ให จ ายเง นสดแก ผ ขอเบ ก และบ นท กการจ ายเง นในรายงานฐานะเง นสดคงเหล อ ประจ าว น แล วส งเอกสารหล กฐานให แผนกบ ญช แผนกบ ญช จ ดท าใบสร ปยอดรายจ ายประจ าว นแนบไว หน าใบเบ กเง นและใบเสร จร บเง น ค าใช จ ายต าง ๆ โดยเข ยนสร ปว าเป นรายการค าใช จ ายใดบ าง เพ อบ นท กใน ทะเบ ยนค าใช จ ายในการซ อและด าเน นงาน ด งน เดบ ต บ ญช ค าขนส ง บ ญช ค าเบ ยเล ยง บ ญช ค าพาหนะ บ ญช ค าไปรษณ ย บ ญช ค าเคร องเข ยนแบบพ มพ บ ญช ค าน าประปา บ ญช ค าไฟฟ า บ ญช.. บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช เง นสด และให ยกยอดค าใช จ ายในการซ อ และค าใช จ ายด าเน นงานของแต ละว นในทะเบ ยน ค าใช จ ายในการซ อและด าเน นงานไปบ นท กในสม ดเง นสดจ าย โดย เดบ ต บ ญช ค าใช จ ายในการซ อ บ ญช ค าใช จ ายด าเน นงาน บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช เง นสด และ ณ ว นส นเด อน ให ผ านรายการจากสม ดเง นสดจ ายไปสม ดบ ญช แยกประเภทท วไป โดย เดบ ตบ ญช ค าใช จ ายในการซ อ และเดบ ตบ ญช ค าใช จ ายในการด าเน นงาน และบ ญช ภาษ ซ อ อน ง สหกรณ ควรเก บรายละเอ ยดจากทะเบ ยนค าใช จ ายในการซ อและด าเน นงานท กว น ส นเด อน เพ อแสดงประกอบงบทดลองประจ าเด อนปกต ว าค าใช จ ายในการซ อและด าเน นงานได แก รายการ อะไรบ าง

45 การเบ กเง นสดย อย และการจ ายค าใช จ ายจากเง นสดย อย สหกรณ ร านค าบางแห งจะม การก าหนดวงเง นสดย อยไว เพ อใช จ ายค าใช จ ายท ม จ านวนเง นไม มากน ก และเป นค าใช จ ายท ค อนข างเก ดข นเป นประจ า เช น ค าเบ ยเล ยง ค าน าประปา ค าไฟฟ า ฯลฯ เป นต น ด งน น เพ อความคล องต วสหกรณ ร านค าจะมอบหมายให ม ผ เก บร กษาเง นสดย อย และม อ านาจในการจ ายเง นค าใช จ ายต าง ๆ ด งกล าว โดยปกต การก าหนดวงเง นสดย อย จะก าหนดโดยคณะกรรมการด าเน นการพ จารณาอน ม ต ว ธ ปฏ บ ต การเบ กเง นสดย อย (แผนภาพทางเด นเอกสารหมายเลข 18 ในหน า 243) ม การแบ งแยกหน าท และการบ นท กบ ญช ด งน แผนกการเง น เม อคณะกรรมการด าเน นการอน ม ต ให ถ อเง นสดย อย แผนกการเง นจ ดท าใบเบ ก เง นเพ อย นเสนอผ จ ดการพร อมจ ดเตร ยมเช คส งจ าย เสนอผ จ ดการไปพร อมก น เพ อขออน ม ต เบ กเง นสดย อย ผ จ ดการ เม อได ร บใบเบ กเง น และเช คส งจ าย ตรวจสอบจ านวนเง นท ขอเบ กเป นไปตามมต ท ประช มคณะกรรมการด าเน นการ จ งลงลายม อช อผ อน ม ต ใบเบ กเง นและลงช อ ในเช คส งกล บค นให แผนกการเง น แผนกการเง น น าเช คไปเบ กเง นจากธนาคาร และบ นท กการร บเง นสดย อยในสม ดเง นสดย อย และจ ดท ารายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น และจ ดส งเอกสารใบเบ กเง นให แผนกบ ญช แผนกบ ญช จ ดท าใบสร ปยอดรายจ ายประจ าว น สร ปหน าใบเบ กเง น บ นท กรายการในสม ด เง นสดจ าย โดย เดบ ต บ ญช เง นสดย อย เครด ต บ ญช เง นสด/เง นฝากธนาคาร และให ผ านรายการไปบ นท กบ ญช ในสม ดบ ญช แยกประเภทท วไป โดยเดบ ต บ ญช เง นสดย อย เครด ต บ ญช เง นสดหร อบ ญช เง นฝากธนาคาร ต วอย าง ว นท 4 มกราคม 2549 ผ จ ดการร านสหกรณ ใจร ก จ าก ด จ ายเช คธนาคารกส กรไทยให ก บเจ าหน าท การเง นจ านวน 1 ฉบ บ เป นเง น 10,000 บาท เช คส งจ าย ณ ว นท 4 มกราคม 2549 เพ อให เจ าหน าท การเง นเก บร กษาไว เป นเง นสดย อย ส าหร บใช จ ายเป นค าใช จ ายประจ าว น

46 93 ว ธ การบ นท กบ ญช ม ด งน บ นท กในสม ดเง นสดจ าย ว นท 4 มกราคม 2549 เดบ ต บ ญช เง นสดย อย 10,000 เครด ต บ ญช เง นฝากธนาคารกส กรไทยกระแสรายว น 10,000 ว ธ ปฏ บ ต การจ ายค าใช จ ายจากเง นสดย อย (แผนภาพแบบทางเด นเอกสารหมายเลข 19 ในหน า 244) ม การแบ งแยกหน าท และการบ นท กบ ญช ด งน แผนกการเง น ส าหร บสหกรณ ร านค าบางแห งอาจจะมอบเง นสดย อยให ผ จ ดการเป นผ เก บร กษา และม อ านาจในการจ ายเง นก ได ข นอย ก บคณะกรรมการด าเน นการจะก าหนดไว ด งน น หากก าหนดให แผนกการเง นเป นผ ร บผ ดชอบและม อ านาจในการจ าย เง นสดย อย แผนกการเง นจะได ร บหล กฐานแสดงการจ ายเง นค อ ใบเสร จร บเง น หร อใบเสร จร บเง น/ใบก าก บภาษ หร อใบเบ กเง น และบ นท กรายการค าใช จ าย ในสม ดเง นสดย อย และจ ดท ารายงานฐานะเง นสดคงเหล อประจ าว น เม อจ ายเง นสดย อยไปแผนกการเง นจะพ จารณาเบ กเง นสดมาชดเชยจ านวนเง นท จ าย ค าใช จ ายไป แผนกการเง น จ ดท าใบเบ กเง นพร อมท งจ ดท าเช คส งจ ายแนบควบค ไปด วย และแนบหล กฐาน แสดงการจ ายค าใช จ ายต าง ๆ ได แก ใบเสร จร บเง น หร อใบเสร จร บเง น/ใบก าก บ ภาษ หร อใบเบ กเง น เสนอให ผ จ ดการอน ม ต ให เบ กเง นสดย อยมาชดเชยค าใช จ ายท จ าย และเพ อให ม วงเง นสดย อยอย เต มจ านวน เม อผ จ ดการอน ม ต แล วจ ดส ง เอกสารหล กฐานการจ ายเง นให แผนกบ ญช และส าหร บแผนกการเง นบ นท ก รายการร บเง นสดย อยในสม ดเง นสดย อยและจ ดท ารายงานฐานะเง นสดคงเหล อ ประจ าว น แผนกบ ญช เม อได ร บใบเบ กเง นพร อมเอกสารหล กฐานแสดงการจ ายเง นจ ดท าใบสร ปยอด รายจ ายประจ าว น บ นท กรายการในทะเบ ยนค าใช จ ายในการซ อและด าเน นงาน บ นท กบ ญช ในทะเบ ยนค าใช จ ายในการซ อและด าเน นงาน ม ข อควรค าน งถ ง ค อ พ จารณาว าค าใช จ ายใดไม สามารถน าไปขอเครด ตภาษ ซ อได รายการภาษ ซ อ ท แยกไว ในหล กฐานการจ ายเง นให ถ อเป นค าใช จ ายท งจ านวน เช น ค าร บรอง ค าน าม นรถยนต น งส วนบ คคล เป นต น ด งน เดบ ต บ ญช ค าขนส ง บ ญช ค าเบ ยเล ยง บ ญช ค าไปรษณ ย บ ญช ค าไฟฟ า บ ญช ค าน าประปา

47 94 บ ญช เง นเด อน บ ญช บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช เง นสด/เง นฝากธนาคาร และให รวมยอดรายการ แล วยกยอดบ ญช ค าใช จ ายในการซ อ และค าใช จ ายด าเน นงาน ไปบ นท กบ ญช ในสม ดเง นสดจ าย ด งน เดบ ต บ ญช ค าใช จ ายในการซ อ บ ญช ค าใช จ ายด าเน นงาน บ ญช ภาษ ซ อ เครด ต บ ญช เง นสด/เง นฝากธนาคาร และผ านรายการไปบ นท กบ ญช ในสม ดบ ญช แยกประเภทท วไป โดย เดบ ต บ ญช ค าใช จ ายในการซ อ และ เดบ ต บ ญช ค าใช จ ายด าเน นงาน และบ ญช ภาษ ซ อพร อมจ ดท ารายงานภาษ ซ อ ต วอย าง ว นท 15 มกราคม 2549 เจ าหน าท การเง นขอเบ กค าใช จ ายต าง ๆ ท จ ายจากวงเง นสดย อยท ร บผ ดชอบ เพ อให ม จ านวนเง นสดย อยเต มวงเง นท ก าหนด ซ งม ค าใช จ าย ด งน ค าไปรษณ ย 2,000 บาท ค าจ างพน กงานขาย 3,000 บาท ค าเบ ยประช มกรรมการ 3,000 บาท ว ธ การบ นท กบ ญช 1. บ นท กในทะเบ ยนค าใช จ ายในการซ อและด าเน นงาน โดยบ นท กในช องค าใช จ ายด าเน นการต าง ๆ ด งน ค าส อสาร 2,000 เง นเด อนค าจ าง 3,000 ค าพาหนะ เบ ยเล ยง 3,000 และช องรวมเง นสดยกไปสม ดเง นสดจ าย 8, บ นท กในสม ดเง นสดจ าย ด งน เดบ ต ค าใช จ ายด าเน นงาน 8,000 เครด ต เง นสด 8, ผ านรายการไปบ ญช แยกประเภทท วไป โดย เดบ ต บ ญช ค าใช จ ายด าเน นงาน 8,000 และ เครด ต บ ญช เง นสด 8,000